![18.07.2024. Prezentacja odkryć archeologicznych na miejscu bitwy pod Dubienką. Kilkadziesiąt fragmentów kul armatnich, kartaczy, pocisków karabinowych i innych zabytków znaleźli poszukiwacze na polu bitwy pod Dubienką. PAP/Wojtek Jargiło](/sites/default/files/styles/strona_glowna_slider_750x420/public/202407/mid-24718020.jpg.webp?itok=t_vdT36c)
Kilkadziesiąt fragmentów kul armatnich, kartaczy, pocisków karabinowych i innych zabytków znaleźli poszukiwacze na polu bitwy pod Dubienką (Lubelskie) - poinformował PAP inicjator badań, archeolog Grzegorz Mączka. W czwartek przypada 232. rocznica bitwy, w której wojskami polskimi dowodził Tadeusz Kościuszko.
18 maja 1792 r. Rosja zaatakowała Polskę pod pretekstem "obrony zagrożonej wolności". Wydarzenie to zapoczątkowało wojnę, zwaną wojną w obronie Konstytucji 3 maja.
W lipcu 1792 r. wojsko polskie dowodzone przez księcia Józefa Poniatowskiego wycofywało się z Wołynia pod naporem armii carskiej. Poniatowski powierzył późniejszemu przywódcy insurekcji, generałowi lejtnantowi Tadeuszowi Kościuszce zadanie obrony linii Bugu w pobliżu granicy z Austrią. Po pierwszym rozbiorze rubież przebiegała między Chełmem a Zamościem.
"Kościuszko postanowił wybudować szańce z armatami na północ od Dubienki w rejonie wsi Uchańka. Był świetnym fortyfikatorem, oficerem o siedmioletnim doświadczeniu inżynierskim po wojnie amerykańskiej. Wiedział, gdzie postawić baterie i jak nimi zarządzać" – powiedział Mączka.
18 lipca 1792 r. naprzeciwko ok. 7-9 tys. żołnierzy polskich stanęła dwukrotnie silniejsza, lepiej zaopatrzona i zaprawiona w boju armia carska pod dowództwem gen. Michaiła Kachowskiego. Rosjanie przekroczyli Bug na wysokości Dubienki i podeszli pod szańce.
"Kolejne rosyjskie szturmy odbijały się od polskich fortyfikacji, aż Kachowski nakazał części wojska okrążenie polskich oddziałów przez teren Austrii. W wyniku manewru Rosjanie zdobyli dwie polskie baterie. Siłom Kościuszki udało się odeprzeć atak a dowódca rosyjskiego natarcia – płk Palmenbach - poległ. Widząc wycieńczenie wojska i odcięcie od głównych sił Kościuszko wycofał w nocy swoje oddziały” – powiedział Mączka.
W bitwie poległo kilkuset żołnierzy polskich i kilka tysięcy rosyjskich. Zdaniem archeologa, bitwa pod Dubienką - chociaż zakończyła się wycofaniem Polaków - była przykładem, że polski żołnierz może walczyć nawet z silniejszymi i bardziej doświadczonymi armiami. "To było eksploatowane w epoce napoleońskiej i podczas powstania listopadowego. Tu tworzył się także etos i mit Kościuszki" – powiedział.
![](/sites/default/files/mid-24718018.jpg)
Mączka poinformował, że wstępne badania na polu bitwy archeolodzy rozpoczęli w czerwcu br. W kolejnych poszukiwaniach uczestniczyło od kilkunastu do kilkudziesięciu osób, w tym eksploratorzy z detektorami metali z Lublina, Włodawy, Krasnegostawu i Warszawy. Odkryli m.in. kilkadziesiąt fragmentów kul armatnich, kolekcję pocisków kartaczowych, kilkadziesiąt pocisków karabinowych, elementy armat, monetę z mennicy króla Stanisława Augusta oraz fragmenty wyposażenia wojskowego, jak guziki od mundurów i sprzączki od pasów, prawdopodobnie pogubione przez żołnierzy.
"Poszukujemy pamiątek po bitwie. Chcemy odnaleźć pozostałości szańców i przebadać je. Być może w przyszłości będzie możliwa ich odbudowa i wyznaczenie ścieżki edukacyjnej, żeby turyści mogli dowiedzieć się więcej o przebiegu bitwy" – przyznał.
Przebieg bitwy jest znany dzięki relacjom uczestników. Nieznany natomiast jest przebieg umocnień i położenie grobów, w których pochowano poległych.
![](/sites/default/files/mid-24718022.jpg)
"Odnajdując i rejestrując zabytki wyznaczamy strefy, gdzie doszło do bezpośredniego starcia, co wzbogaca naszą wiedzę o przebiegu i przestrzeni bitwy oraz systemu ziemnych fortyfikacji” – wyjaśnił archeolog. Jak dodał, do przebadania jest ponad 100 ha pól, łąk i głównie lasów.
Mączka zastrzegł, że to pierwsze profesjonalne badania archeologiczne na tym terenie. "Archeologiczne rozpoznanie pól bitewnych to nowa dyscyplina, która dopiero się w Polsce rozpoczyna. Archeolodzy wchodzą w miejsca, gdzie działy się ważne wydarzenia militarne i dostarczają nowych treści, które uzupełniają wiedzę historyczną" – powiedziała.
Do końca roku eksploratorzy planują kolejne badania. Chcą odnaleźć szaniec, z którego dowodził Kościuszko. Pole bitwy było wcześniej przeczesywane przez nielegalnych poszukiwaczy, dlatego kolejnym celem badaczy jest zabezpieczenie zabytków przed grabieżą.
![](/sites/default/files/mid-24718015%20%281%29.jpg)
Zapowiedział, że znaleziska wykopane na polu bitwy trafią do Muzeum Regionalnego w Chełmie, gdzie - wyraził nadzieję - posłużą do stworzenia ekspozycji poświęconej batalii. Powstanie także sprawozdanie z poszukiwań i opracowanie o przebiegu bitwy, które uzupełni dotychczasowe ustalenia historyków.
Grzegorz Mączka jest pracownikiem Lubelskiego Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie. Badania terenowe na polu bitwy prowadzi archeolog Marcin Piotrowski z firmy Gorgona. Współorganizatorem prac jest Urząd Gminy Dubienka.(PAP)
Nauka w Polsce, Piotr Nowak
pin/ dki/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.