Zabytkowy reper z Krakowa z 1878 roku. Fot. Mariusz Meus

Na tropie strażników współrzędnych. Pan Południk: i w dobie GPS osnowa geodezyjna wciąż niezbędna

Metalowe bolce w ścianach kamienic, masywne betonowe fundamenty wkopane w ziemię, granitowe słupki w lasach – setki tysięcy znaków geodezyjnych w Polsce podlega ochronie prawnej. O tym, że ci stateczni „strażnicy współrzędnych” również w czasach GPS wymagają ochrony – mówi geodeta Mariusz Meus.

  • Argisztichinili widoczne od strony północnej, foto: prof. Krzysztof Jakubiak

    Złożony, starożytny system dystrybucji wody w odkryli polscy archeolodzy w Armenii

    Niemal 420 km dawnych koryt rzecznych oraz ok. 135 km pozostałości kanałów, prawdopodobnie starożytnych, odkryto w okolicach dawnego miasta Argisztichinili w Armenii. Był to ogromny projekt infrastrukturalny, którego budowa wymagała zaawansowanej wiedzy - komentują archeolodzy.

  • Zdjęcia mumii Dziewczyny z Llullaillaco. Fot. Johan Reinhard

    Archeolodzy ustalili, kiedy mogła umrzeć inkaska „Dziewczyna z Llullaillaco”

    Analiza kukurydzy, manioku i liści koki pozwoliła precyzyjniej określić moment rytuału capacocha, którego ofiarą padła tzw. Dziewczyna z Llullaillaco, obecnie jedna z najbardziej znanych inkaskich mumii. Wyniki wskazują, że ceremonię przeprowadzono ok. 1499 r., w okresie ekspansji Imperium Inków.

  • Stanowisko archeologiczne i wykop w Tell Brak. Autor: prof. Arkadiusz Sołtysiak. 

    Syria/ Przemoc wobec dziecka sprzed 6 tys. lat udokumentowana przez archeologów

    Szkielet niemowlęcia sprzed ponad 6 tys. lat, odkryty na stanowisku archeologicznym w Syrii, może być bardzo rzadkim świadectwem przemocy wobec dziecka w pradziejach. Analiza złamanych żeber i innych zmian kostnych, przeprowadzona przez naukowców UW, wskazuje, że obrażenia mógł zadać dziecku opiekun.

  • Warszawa, 15.06.2026. Na zdjęciu z 11 bm. archeolog, autor książki “Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa” Szymon Zdziebłowski przed siedzibą Polskiej Agencji Prasowej w Warszawie. Szymon Zdziebłowski był gościem Studia PAP. PAP/Radek Pietruszka

    Popularyzator archeologii: najstarsze znalezisko o charakterze kultowym na terenie Polski ma 40 tys. lat

    Wiara w Światowida, Peruna i inne słowiańskie bóstwa to końcowy etap przedchrześcijańskich wierzeń na terenach dzisiejszej Polski. Ale wcześniej też dużo się działo. Najstarsze znalezisko o charakterze kultowym na naszych terenach ma 40 tys. lat - mówi archeolog i popularyzator nauki Szymon Zdziebłowski.

  • Warszawa, 16.06.2026. Na zdjęciu z 11 bm. archeolog prof. Janusz Wołoszyn przed siedzibą Polskiej Agencji Prasowej w Warszawie, 11 bm. Janusz Wołoszyn był gościem Studia PAP. PAP/Radek Pietruszka

    Archeolog badający rysunki naskalne: Peru stoi archeologią

    Toro Muerto jest jednym z największych na świecie stanowisk archeologicznych ze sztuką naskalną - z motywami geometrycznymi, zwierzęcymi i ludzkimi. - Peru stoi archeologią - podkreślił w Studiu PAP dr hab. Janusz Wołoszyn, prof. UW, który od ponad dekady prowadzi tam badania.

  • 17.06.2026. Szczątki pierwszego króla i pierwszej królowej Polski - Bolesława Chrobrego i Rychezy, wystawione w Złotej Kaplicy Katedry Poznańskiej, mauzoleum pierwszych Piastów, 17 bm. Uroczystość odbyła się w związku z 1001. rocznicą śmierci Bolesława Chrobrego. PAP/Jakub Kaczmarczyk

    Szczątki królewskie Bolesława Chrobrego zaprezentowane w Złotej Kaplicy Katedry Poznańskiej

    Relikwiarz z kością przypisywaną Bolesławowi Chrobremu zaprezentowany został w środę w Złotej Kaplicy katedry poznańskiej – nekropolii pierwszych Piastów. Ekspozycja została przygotowana przy okazji 1001. rocznicy śmierci pierwszego króla.

  • Fot. materiały prasowe UW

    Albania/ Pozostałości świątyni hellenistycznej odkryli archeolodzy UW

    Pozostałości dużej świątyni hellenistycznej w północnej Albanii odkryli badacze z Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu w Tiranie. To pierwsza świątynia iliryjska odkryta w tym regionie oraz kolejny krok w badaniach nad tzw. zaginionym miastem - poinformowało UW.

  • , 15.06.2026. Cenne zabytki archeologiczne związane z historią Zamku i rodu Ossolińskich na Zamku Krzyżtopór w Ujeździe, 15 bm. Wśród powracających do miejsca pochodzenia po ponad 50 latach przedmiotów znajdują się m.in. wysokiej klasy kafle delftyjskie, naczynia, elementy wyposażenia wnętrz oraz przedmioty codziennego użytku z XVII wieku. Wydarzenie towarzyszy podpisaniu umowy o współpracy pomiędzy Uniwersytetem Jana Kochanowskiego w Kielcach a Miastem i Gminą Iwaniska – organizatorem Instytucji Kultury Zamek Krzyżtopór. PAP/Piotr Polak

    Świętokrzyskie/ Zabytki z Wawelu po pół wieku wrócą do Zamku Krzyżtopór

    Po ponad 50 latach do Zamku Krzyżtopór w Ujeździe (Świętokrzyskie) mają wrócić cenne zabytki archeologiczne przechowywane dotąd na Wawelu. Ich powrót zapowiedziano podczas podpisania umowy o współpracy naukowej między Uniwersytetem Jana Kochanowskiego a gminą Iwaniska.

  • fot. Kamil Niedźwiecki

    Na cmentarzysku koło Dąbrówna archeolodzy odkryli nietypowy średniowieczny pochówek

    Archeolodzy badający średniowieczne cmentarzysko w Starym Mieście k. Dąbrówna natrafili na nietypowy pochówek; zmarłego z żelaznym nożem pod szyją i gwoździem na piersiach. Taka zawartość grobu nie oznacza, że były to pogańskie praktyki antywampiryczne - uważa kierujący pracami dr Arkadiusz Koperkiewicz.

Najpopularniejsze

  • 05.07.2015 PAP/Marcin Bielecki

    Piorun, który wysłał błysk gamma ku ziemi

  • Poznań/ Sławosz Uznański-Wiśniewski: komercyjne loty kosmiczne nie są mniej ważne od misji naukowych

  • Syria/ Przemoc wobec dziecka sprzed 6 tys. lat udokumentowana przez archeologów

  • Archeolodzy ustalili, kiedy mogła umrzeć inkaska „Dziewczyna z Llullaillaco”

  • Wojna w Ukrainie zmienia zachowanie dzikich zwierząt

  • Fot. Adobe Stock

    Niechirurgiczny sposób na ból kolan

  • Powstała kurtka zbierająca wodę pitną z powietrza

  • ESA: El Niño zaczyna się budzić

  • Za mało siedzenia także może szkodzić

  • Naukowcy sprawdzili, czy protony są wieczne

 Warszawa, 23.06.2026. Na zdjęciu z 10 bm. kierowniczka polskiej misji kosmicznej IGNIS dr Aleksandra Bukała przed siedzibą Polskiej Agencji Prasowej w Warszawie. Aleksandra Bukała była gościem Studia PAP. PAP/Marcin Obara

IGNIS/ Kierownik polskiej misji kosmicznej: chcieliśmy wykorzystać każdą minutę na orbicie

W czwartek mija rok od startu pierwszej w historii polskiej misji na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Kierownik misji dr Aleksandra Bukała powiedziała PAP, że głównym celem było wykorzystanie każdej minuty pobytu polskiego astronauty na orbicie, aby jak najlepiej spożytkować tę szansę dla Polski.

newsletter

Zapraszamy do zapisania się do naszego newslettera