Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) jest główną i coraz częściej występującą przyczyną niewydolności nerek na całym świecie. W moczu pojawia się białko, a zdolność nerek do filtrowania moczu stopniowo się obniża.

Obecne terapie pierwszego rzutu, takie jak inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE) i blokery receptora angiotensynowego (ABR), zazwyczaj spowalniają pogarszanie się czynności nerek; jednak trwała poprawa jest rzadka, a działania niepożądane związane z leczeniem mogą ograniczać długotrwałe stosowanie. Coraz więcej dowodów sugeruje, że do włóknienia nerek i utraty ich funkcji u pacjentów z cukrzycą przyczynia się przede wszystkim przewlekły stan zapalny. W związku z tymi wyzwaniami istnieje potrzeba poszukiwania alternatywnych lub uzupełniających metod leczenia, które mogłyby chronić czynność nerek poprzez ukierunkowanie ich na mechanizmy zapalne.

W ramach nowego, randomizowanego badania klinicznego naukowcy oceniali, czy tradycyjny preparat wieloziołowy może zapewnić porównywalne lub lepsze korzyści niż standardowa terapia. Badanie przeprowadzili naukowcy z Guang'anmen Hospital of the China Academy of Chinese Medical Sciences, wspólnie z wieloma chińskimi szpitalami stosującymi medycynę tradycyjną. W skład zastosowanej w badaniu mieszanki Shenzhuo Formula wchodzą między innymi zioła, takie jak traganek błoniasty (Astragalus mongholicus, po chińsku Huangqi), szałwia czerwona (Salvia miltiorrhiza, Danshen), rzewień lekarski (Rheum officinale, Dahuang) oraz suszone pijawki (Shuizhi).

W 4-tygodniowym badaniu wzięło udział 120 pacjentów, a terapia ziołowa została porównana z blokerem receptora angiotensyny (irbesartan). Oceniano wyniki leczenia nerek, bezpieczeństwo stosowania i poprawę objawów. Przeprowadzono badania mechanistyczne łączące proteomikę, transkryptomikę pojedynczych komórek i modele zwierzęce, aby odkryć ścieżki związane ze stanem zapalnym, leżące u podstaw efektów klinicznych.

Badania wykazały, że chociaż oba sposoby leczenia w podobny sposób obniżały poziom białka w moczu, to preparat ziołowy znacząco poprawił kluczowe wskaźniki czynności nerek, w tym szacowany wskaźnik filtracji kłębuszkowej i stężenie kreatyniny w surowicy. Oprócz wyników klinicznych badano również podstawowe mechanizmy biologiczne, ujawniając, że leczenie moduluje szlaki zapalne związane z uszkodzeniem nerek.

Profilowanie proteomiczne zapalenia Olink wykazało istotną redukcję stężenia krążących mediatorów zapalnych, zwłaszcza CX3CL1 i MCP-1, po leczeniu. Sekwencjonowanie RNA pojedynczego jądra w nerkach myszy chorych na cukrzycę wykazało, że te cząsteczki są głównie ekspresjonowane w komórkach śródbłonka, mezangialnych i cewkowych – kluczowych czynnikach stanu zapalnego i zwłóknienia nerek. Leczenie zahamowało ich ekspresję w określonych populacjach komórek, co sugeruje działanie przeciwzapalne zależne od typu komórek.

Odkrycia te sugerują, że ukierunkowanie leczenia na stan zapalny może stanowić uzupełniającą strategię zachowania funkcji nerek w cukrzycowej chorobie nerek.

Eksperymenty na zwierzętach potwierdziły te wyniki. U myszy otrzymujących terapię ziołową zaobserwowano poprawę markerów biochemicznych nerek i zmniejszenie uszkodzeń strukturalnych, w tym mniejsze zwłóknienie i rozrost mezangialny. Łącznie wyniki kliniczne i eksperymentalne wskazują, że terapia może chronić czynność nerek poprzez tłumienie uszkodzeń wywołanych stanem zapalnym, a nie wyłącznie poprzez kontrolę hemodynamiczną.

Jak podkreślają autorzy, najbardziej uderzającym aspektem tego badania jest poprawa, a nie tylko stabilizacja czynności nerek. Jeśli wyniki zostaną potwierdzone w dłuższych i większych badaniach, mogą poszerzyć możliwości leczenia pacjentów z cukrzycową chorobą nerek, zwłaszcza tych, którzy nie tolerują standardowych leków lub pozostają w grupie wysokiego ryzyka resztkowego.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ zan/