Chodzi o nowelizację ustaw o języku polskim i o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej, której celem jest zwiększenie możliwości uzyskania certyfikatu znajomości języka polskiego jako obcego oraz ułatwienie organizowania egzaminów z języka polskiego.

Jest to projekt rządowy, przygotowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Komisja zarekomendowała wprowadzenie do projektu kilkunastu technicznych poprawek.

Jak argumentowała podczas posiedzenia komisji wiceministra nauki Karolina Zioło-Pużuk, projekt „jest odpowiedzią na jedno z najbardziej dynamicznie rozwijających się zjawisk ostatnich lat, z punktu widzenia Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, czyli gwałtowny wzrost zainteresowania certyfikacją języka polskiego jako obcego”.

- Dla przykładu podam dane. W 2017 roku do egzaminów certyfikacyjnych na wszystkich poziomach przystąpiło 2800 osób. Natomiast w roku 2025 - ponad 27 tysięcy osób. Ustawa, która w tej chwili obowiązuje, jest ustawą, która dosyć dobrze - albo nawet bardzo dobrze – radziła sobie z egzaminami, kiedy do nich przystępowało 3-5-10 tysięcy osób. Natomiast w momencie, kiedy dochodzimy do 30 tysięcy osób zdających egzaminy z języka polskiego jako obcego, niestety ta ustawa wymaga znacznej modernizacji w kilku obszarach – mówiła wiceministra.

Wskazała też, że obecnie działający system został opracowany jako wyłącznie akademicki – egzaminujący w zakresie znajomości języka polskiego jako obcego dla celów akademickich, a wyewoluował w stronę systemu migracyjno-pobytowego. Znaczenie mają tu też zmiany przepisów w związku tzw. specustawą wizową, która weszła w życie w połowie 2025 r. Zgodnie z tymi zapisami zagraniczni kandydaci na studia w Polsce muszą mieć świadectwo ukończenia szkoły średniej i poświadczenie znajomości języka wykładowego na poziomie co najmniej B2 (choć są wyjątki).

Wśród obszarów wymagających zmian Zioło-Pużuk wymieniła: warunki, jakie musi spełnić podmiot do przeprowadzenia egzaminu, sposób egzaminowania, wydawanie certyfikatów, organizację samego egzaminu, opłatę za egzaminy oraz kwestię dotyczącą wizytacji.

Projekt nowelizacji określa bowiem podmioty, które mogą wystąpić z wnioskiem o nadanie uprawnienia do organizowania egzaminu, wymogi dotyczące członków komisji egzaminacyjnej czy np. liczbę osób, którą może przeegzaminować komisja egzaminacyjna powołana w minimalnym składzie. Modyfikacje dotyczą również m.in. grup wiekowych, w których są przeprowadzane egzaminy.

Zmiany zawarte w projekcie noweli dotyczą m.in. rozszerzenia listy podmiotów, które mogą się ubiegać o nadanie uprawnień do organizowania egzaminów. Obecnie to uczelnie polskie i zagraniczne oraz inne instytucje, które od co najmniej trzech lat prowadzą zajęcia dydaktyczne w języku polskim. Po wejściu w życie nowelizacji o nadanie uprawnień będą mogły się również starać „podmioty, które prowadzą inne (czyli w praktyce dowolne) zajęcia dydaktyczne w języku polskim”.

Nowelizacja wprowadza też nowe wymogi dotyczące osób, które będą mogły zasiadać w komisjach egzaminacyjnych, dzięki czemu zwiększy się liczba egzaminatorów. Proponowane przepisy doprecyzują m.in. kwestie wydawania duplikatów certyfikatu i opłat za egzaminy. Zwiększą się również wynagrodzenia członków Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego – organu badającego prawidłowość oceny prac egzaminacyjnych.

Projekt przewiduje umożliwienie członkom tej Komisji pełnienia funkcji wizytatora. Doprecyzowuje i uporządkowuje także przepisy dotyczące organizacji wizytacji, których część została przeniesiona do ustawy z aktu wykonawczego.

Zgodnie z projektem zostanie poszerzone wsparcie NAWA dla Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego. NAWA ma odtąd m.in. przyjmować wnioski o wydanie duplikatu certyfikatu, na konto agencji będą wpływać też opłaty za przystąpienie do egzaminu, wydanie certyfikatu i jego duplikatu.

Podczas dyskusji w trakcie posiedzenia komisji padły dwie uwagi. Pierwsza dotyczyła możliwości uznawania innych niż zapisanych w projekcie certyfikatów do rekrutacji do szkół policealnych. Wiceministra Zioło-Pużuk odpowiedziała jednak, że szkoły policealne to zakres odpowiedzialności Ministerstwa Edukacji Narodowej. Druga uwaga dotyczyła kierunku polonistyka dla obcokrajowców, gdzie poziom B2 jest docelowy - a w myśl obowiązujących przepisów to minimum umożliwiające podjęcie studiów w języku polskim. Wiceministra powiedziała jednak, że pod tym względem nie ma tu konfliktu, ponieważ studia te są prowadzone po angielsku, więc nie ma konieczności władania na starcie językiem polskim na poziomie B2.

Projektowane zmiany mają wejść w życie w 2027 r., a część przepisów miałaby obowiązywać już od okresu rekrutacji na rok akademicki 2026/2027.(PAP)

akp/ bar/