Publikację na ten temat opublikowano w Nature Communications.

Wyniki te podważają powszechnie przyjmowany dotąd pogląd, że paleolityczni łowcy-zbieracze pozyskiwali surowce przypadkowo, przy okazji innych działań. Pokazują, że kluczowe zdolności Homo sapiens, w tym umiejętność planowania długoterminowego oraz plastyczność zachowań w interakcji ze światem, pojawiły się wcześnie w ich ewolucyjnej historii.

„W Jojosi znaleźliśmy liczne ślady wydobycia hornfelsu, metamorficznego łupka, w tym bloki skalne, odłupki różnej wielkości, tysiące milimetrowych fragmentów odpadów produkcyjnych oraz kamienie używane jako młotki” – powiedział dr Manuel Will z Wydziału Wczesnej Prehistorii i Ekologii Czwartorzędu Uniwersytetu w Tybindze. Hornfels to drobnoziarnista skała, często wykorzystywana do wytwarzania narzędzi w epoce kamienia. - „Ludzie obrabiali tu otoczaki i odłupywali materiał, aż uzyskali pożądany kształt, prawdopodobnie po to, by później zrobić z niego narzędzia” - wskazał badacz, cytowany przez uczelnię.

Badacze natrafili tu niemal wyłącznie na „odpady produkcyjne”. Brak gotowych narzędzi i innych śladów działalności czy osadnictwa wskazuje, że mieszkańcy Jojosi w epoce kamienia celowo poszukiwali wyłącznie pożądanego surowca. Czynili to przez dziesiątki tysięcy lat, przynajmniej do 110 tys. lat p.n.e., o czym świadczy datowanie luminescencyjne znalezisk.

Stanowisko Jojosi leży na rozległych terenach we wschodniej części Afryki Południowej, około 140 km od wybrzeża Oceanu Indyjskiego. Procesy geologiczne w plejstocenie ukształtowały tutejszy krajobraz charakteryzujący się erozyjnymi wąwozami, odsłaniającymi również duże warstwy hornfelsu. Interdyscyplinarny zespół pod kierownictwem dr. Manuela Willa bada geologię i archeologię tego obszaru od 2022 roku.

„Już przy pierwszych wizytach, zarówno pieszo, jak i przy użyciu dronów, odkryliśmy około tuzina stanowisk, na których w erodujących osadach widoczne były perfekcyjnie zachowane, niezwietrzałe odłupki hornfelsu, absolutna rzadkość w przypadku stanowiska na otwartej przestrzeni” – powiedział dr Will. Podczas wykopalisk badacze odkryli od 200 tys. do 2 milionów fragmentów znalezisk na metr sześcienny. Cały osad przesiewano, aby zatrzymać nawet najmniejsze części.

Gunther Möller, doktorant w Instytucie Prehistorii, Wczesnej Historii i Archeologii Średniowiecznej Uniwersytetu w Tybindze, złożył 353 porzucone fragmenty w tzw. refity. „Dzięki tym trójwymiarowym puzzlom mogliśmy dokładnie zobaczyć, skąd i w jaki sposób materiał był odłupywany oraz w jakiej kolejności. Kilka takich puzzli razem pozwala następnie wyciągnąć wnioski dotyczące formy rzeczywistego końcowego produktu, zanim został przeniesiony w inne miejsce” – wyjaśnił Möller. (PAP)

ekr/ zan/