Kea (Nestor notabilis) to żyjący tylko w Nowej Zelandii, zagrożony wyginięciem gatunek wszystkożernej i drapieżnej papugi. Jest inteligentna i towarzyska – tworzy liczące kilka - kilkanaście osobników grupy, zwane „cyrkami”.

Naukowcy obserwowali Bruce’a, samca papugi kea w nowozelandzkim rezerwacie przyrody Willowbank. Bruce ma tylko dolną połowę dzioba – górną stracił prawdopodobnie w pułapce zastawionej na szkodniki.

Bruce stał się sławny już wcześniej. W roku 2021 media opisywały wykorzystanie przez niego kamyków jako zastępujących utraconą część dzioba narzędzi do pielęgnacji upierzenia. Był to pierwszy zarejestrowany przypadek użycia narzędzi przez keę.

Teraz naukowcy informują o wykorzystaniu przez Bruce’a nowatorskiej techniki walki, dzięki której pomimo niepełnosprawności zdominował swoich rywali.

- Bruce jest samcem alfa w swojej grupie – powiedział główny autor badania, Alexander Grabham z University of Canterbury/Te Whare Wānanga o Waitaha w Nowej Zelandii. - Osiągnął ten status samodzielnie, dzięki zupełnie nowej technice walki – pchnięciu odsłoniętym dolnym dziobem – której kea z nienaruszonym dziobem nie jest w stanie odtworzyć. Naukowcy porównali tę technikę do zachowania rycerzy walczących kopią.

Podczas walk Bruce celował w różne części ciała na różne sposoby. Uderzał dziobem z bliska, wyciągając szyję. Biegał również lub skakał, aby uderzać dziobem w przeciwników. Innowacyjna technika walki pozwoliła mu wygrać każdą konfrontację, którą zarejestrowali naukowcy. Ogółem zarejestrowano 227 interakcji agonistycznych u papug z rodziny kea, w tym 9 samców i 3 samic. Spośród 162 interakcji między samcami, Bruce okazał się najlepszy, wygrywając wszystkie 36 interakcji, w których brał udział. Oznacza to, że był samcem dominującym w grupie

Wysoka pozycja, jaką wywalczył, przyniosła Bruce’owi korzyści zdrowotne. W porównaniu z rówieśnikami miał najniższy poziom metabolitów kortykosteronu, co świadczy o mniejszym stresie. Miał pierwszeństwo w korzystaniu z karmników i był jedynym samcem, którego pielęgnowały inne samce, łącznie z czyszczeniem dzioba.

- Bruce pokazuje nam, że innowacja behawioralna może pomóc ominąć niepełnosprawność fizyczną, przynajmniej u gatunków posiadających elastyczność poznawczą pozwalającą na opracowywanie nowych rozwiązań – wskazał Grabham. - Poprzednie badania wykazały powiązania między dużym mózgiem, elastycznością behawioralną a przetrwaniem na poziomie gatunkowym. Bruce demonstruje, jak te powiązania przekładają się na cechy, które mają znaczenie na co dzień, takie jak dominacja społeczna. Nasze odkrycia poruszają również ważną kwestię dobrostanu: jeśli niepełnosprawne zwierzę może osiągnąć sukces dzięki innowacjom, dobrze przemyślane interwencje, takie jak protezy, nie zawsze poprawiają jakość jego życia. Czasami zwierzę radzi sobie lepiej bez pomocy.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ agt/