Projekt nowelizacji ustawy o ochronie przyrody posłowie klubów PSL-TD i Polski 2050 złożyli w Sejmie w połowie kwietnia. Propozycja - jak czytamy w uzasadnieniu - modyfikuje procedurę tworzenia i zmiany granic rezerwatów przyrody, wzmacniając udział społeczności lokalnych oraz zwiększając transparentność całego procesu.

Projekt przewiduje m.in. wprowadzenie obowiązku uzgodnienia utworzenia rezerwatu przyrody z radą gminy, co oznacza że regionalny dyrektor ochrony środowiska nie będzie mógł samodzielnie ustanowić rezerwatu bez formalnej zgody organu reprezentującego lokalną społeczność. W uzasadnieniu wskazano, że regulacja da gminom „realny wpływ na decyzje dotyczące ochrony przyrody na ich terenie”. Jednocześnie doprecyzowano, że ustanowienie rezerwatu następuje w drodze zarządzenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska.

Sprzeciw wobec proponowanych zmian wyrazili w liście do marszałka Sejmu przedstawiciele środowiska naukowego oraz przyrodników zajmujących się badaniami nad funkcjonowaniem i ochroną ekosystemów w Polsce. Naukowcy uznali rozwiązania dotyczące zasad tworzenia rezerwatów przyrody za niedopuszczalne. W ich ocenie zmiany stanowią poważne zagrożenie dla skuteczności systemu ochrony przyrody.

Autorzy listu zwrócili uwagę, że obowiązujące przepisy przewidują bardzo rygorystyczne kryteria uznania danego obszaru za rezerwat przyrody. Jak zauważyli, w praktyce jedynie niewielka część terytorium kraju spełnia te wymagania.

„Projektowana zmiana, polegająca na wprowadzeniu obowiązku uzgodnień z jednostkami samorządu terytorialnego, prowadziłaby do zasadniczego przekształcenia modelu decyzyjnego w ochronie przyrody. Mechanizm uzgodnienia zakłada konieczność osiągnięcia jednomyślności, a więc sprzeciw któregokolwiek z podmiotów współdziałających uniemożliwia wydanie aktu. W realiach funkcjonowania samorządów oznacza to wysokie ryzyko faktycznego wprowadzenia mechanizmu weta, który może być wykorzystywany przez wąskie grupy interesów” - zaznaczyli autorzy listu.

Podkreślili, że obszary o wysokich wartościach przyrodniczych często przecinają granice administracyjne wielu gmin. „Wprowadzenie obowiązku uzgodnień z licznymi jednostkami samorządu terytorialnego doprowadziłoby do sytuacji, w której prawdopodobieństwo skutecznego powołania rezerwatu przyrody ulegnie skrajnemu ograniczeniu, w praktyce zbliżając się do zera” - zaznaczyli naukowcy.

Jak zauważyli, projektowana regulacja oznaczałaby również istotne ograniczenie kompetencji wyspecjalizowanych organów ochrony przyrody, w szczególności Regionalnych Dyrektorów Ochrony Środowiska, którzy działają w oparciu o wiedzę naukową i ustawowo określone przesłanki merytoryczne. „Wprowadzenie mechanizmu uzgodnień skutkowałoby podporządkowaniem decyzji o charakterze naukowym czynnikom pozamerytorycznym” - ocenili sygnatariusze listu.

W liście zaznaczono też, że szczególne zaniepokojenie budzi szybkie procedowanie projektu w trybie inicjatywy poselskiej, bez pełnej oceny skutków regulacji oraz pogłębionych konsultacji.

Naukowcy zaapelowali do marszałka Czarzastego o odstąpienia od prac nad projektem.

Inicjatywa Polski 2050 i PSL zakłada, że proces uzgodnienia przez radę gminy podejmowany będzie w formie uchwały, którą organ będzie miał podjąć w ciągu 30 dni. W przypadku gdy uchwała nie zostanie podjęta, uzgodnienie nastąpi w formie „milczącej zgody”, co - według wnioskodawców - ma uprościć proces decyzyjny. Wojewoda będzie mógł uchylić uchwałę o odmowie uzgodnienia w terminie 30 dni od dnia podjęcia uchwały przez radę gminy.

Projekt zmian w ustawie o ochronie przyrody został skierowany do zaopiniowania m.in. przez organizacje samorządowe.

Treść listu zamieszczono na stronie lasy.pracownia.org.pl/. (PAP)

kkr/ par/