Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie uruchomiła Laboratorium Zaawansowanych Technik Rentgenowskich na Wydziale Fizyki i Informatyki Stosowanej dysponujące źródłem promieniowania rentgenowskiego dorównującym intensywnością synchrotronom.
Według przedstawicieli uczelni nowa infrastruktura umożliwi prowadzenie zaawansowanych badań w zakresie inżynierii materiałowej, biomedycyny, chemii czy farmacji.
„Staranie się o duże europejskie granty naukowe wymaga dysponowania zapleczem aparaturowym umożliwiającym ich realizację. Posiadanie przez AGH własnego źródła RTG o możliwościach zbliżonych do największych europejskich ośrodków badawczych umożliwi dostęp do nowoczesnych i do tej pory niedostępnych w Polsce technik badawczych, co z pewnością ułatwi aplikowanie o ambitne projekty” – ocenił pomysłodawca nowego laboratorium dr hab. inż. Sebastian Wroński, profesor na Wydziale Fizyki i Informatyki Stosowanej, cytowany w komunikacie uczelni.
Jak wskazał, otwarte właśnie Laboratorium Zaawansowanych Technik Rentgenowskich nie tylko oferuje niedostępne wcześniej w Polsce możliwości w zakresie badań z wykorzystaniem promieni X, ale w porównaniu z synchrotronami ma kompaktowe rozmiary – mieści się w jednym pomieszczeniu o powierzchni 36 m2 na Wydziale Fizyki i Informatyki Stosowanej.
Składa się na nią wielofunkcyjne źródło promieniowania rentgenowskiego, system ośmiu detektorów jedno- i dwuwymiarowych oraz obsługująca całość aparatura komputerowa.
Niezbędna infrastruktura została zakupiona przez konsorcjum trzech wydziałów AGH, w którego skład oprócz WFiIS wchodzi również Wydział Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej oraz Wydział Energetyki i Paliw. Koszty inwestycji zostały pokryte ze środków Programu „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza”.
Pomysłodawca laboratorium wyjaśnił, że system został zbudowany przez kanadyjskie przedsiębiorstwo, ale w oparciu o specyfikację przekazaną przez AGH. Jego „sercem” jest nowoczesna lampa rentgenowska MetalJet, która wyposażona jest anodę z ciekłego metalu, co odróżnia ją od anod stałych czy wirujących używanych w typowych aparatach RTG czy tomografach komputerowych.
Według niego aparatura na AGH oferuje dostęp do wiązki o maksymalnej energii 160 keV, przy jednoczesnym dostępie do dwóch linii o charakterystycznych energiach 9,2 keV i 24 keV. Przekłada się to na możliwość badania trudno przenikliwych materiałów, a także wymagających stosowania specyficznych parametrów wiązki.
Cały system oparty jest na modułowej konstrukcji, która pozwala na wymianę i kalibrację i poszczególnych elementów – np. detektorów, optyki czy układów mocowania próbek – w zależności od szczególnych potrzeb badawczych.
„Obszerna przestrzeń w miejscu przeznaczonym na próbki pozwala również na montaż różnego rodzaju dodatków, np. komory temperaturowej lub modułów wytrzymałościowych, pozwalających na badanie materiałów pod kątem ich stabilności temperaturowej czy odporności na ściskanie i rozciąganie” – wyjaśnił Wroński.
Dzięki temu, że lampa MetalJet może generować jednocześnie dwie wiązki promieniowania rentgenowskiego w przeciwstawnych kierunkach – dodał przedstawiciel AGH - w przyszłości możliwe będzie uruchomienie na aparaturze dwóch niezależnych linii badawczych.
Jak zapowiedział, prowadzenie badań w laboratorium będzie zorganizowane na podobnych zasadach, jak ma to miejsce w dużych ośrodkach badawczych. Badaczki i badacze, chcący skorzystać z dostępnej infrastruktury, powinni złożyć wniosek uzasadniający cel przeprowadzenia badania. Aplikacje oceni Rada Naukowa złożona z pracowników naukowych podmiotów, które tworzy konsorcjum trzech wydziałów AGH zarządzających aparaturą. W zależności od wyniku oceny przyznawany będzie określony czas pomiarowy. (PAP)
Nauka w Polsce
rgr/ agt/
Galeria (7 zdjęć)
-
1/7Kraków, 29.05.2026. Otwarcie Laboratorium Zaawansowanych Technik Rentgenowskich na Wydziale Fizyki i Informatyki Stosowanej AGH w Krakowie, 29 bm. Nowe laboratorium oferuje dostęp do wiązki promieniowania rentgenowskiego o parametrach dostępnych dotychczas przede wszystkim w wyspecjalizowanych ośrodkach synchrotronowych. PAP/Łukasz Gągulski -
2/7Kraków, 29.05.2026. Otwarcie Laboratorium Zaawansowanych Technik Rentgenowskich na Wydziale Fizyki i Informatyki Stosowanej AGH w Krakowie, 29 bm. Nowe laboratorium oferuje dostęp do wiązki promieniowania rentgenowskiego o parametrach dostępnych dotychczas przede wszystkim w wyspecjalizowanych ośrodkach synchrotronowych. PAP/Łukasz Gągulski -
3/7Kraków, 29.05.2026. Otwarcie Laboratorium Zaawansowanych Technik Rentgenowskich na Wydziale Fizyki i Informatyki Stosowanej AGH w Krakowie, 29 bm. Nowe laboratorium oferuje dostęp do wiązki promieniowania rentgenowskiego o parametrach dostępnych dotychczas przede wszystkim w wyspecjalizowanych ośrodkach synchrotronowych. PAP/Łukasz Gągulski -
4/7Kraków, 29.05.2026. Otwarcie Laboratorium Zaawansowanych Technik Rentgenowskich na Wydziale Fizyki i Informatyki Stosowanej AGH w Krakowie, 29 bm. Nowe laboratorium oferuje dostęp do wiązki promieniowania rentgenowskiego o parametrach dostępnych dotychczas przede wszystkim w wyspecjalizowanych ośrodkach synchrotronowych. PAP/Łukasz Gągulski -
5/7Kraków, 29.05.2026. Rektor AGH prof. dr hab. inż. Jerzy Lis (P) oraz kierujący pracami laboratorium dr hab. inż. Sebastian Wroński (L) z Katedry Fizyki Materii Skondensowanej WFiIS podczas otwarcia Laboratorium Zaawansowanych Technik Rentgenowskich na Wydziale Fizyki i Informatyki Stosowanej AGH w Krakowie, 29 bm. Nowe laboratorium oferuje dostęp do wiązki promieniowania rentgenowskiego o parametrach dostępnych dotychczas przede wszystkim w wyspecjalizowanych ośrodkach synchrotronowych. (jm) PAP/Łukasz Gągulski -
6/7Kraków, 29.05.2026. Otwarcie Laboratorium Zaawansowanych Technik Rentgenowskich na Wydziale Fizyki i Informatyki Stosowanej AGH w Krakowie, 29 bm. Nowe laboratorium oferuje dostęp do wiązki promieniowania rentgenowskiego o parametrach dostępnych dotychczas przede wszystkim w wyspecjalizowanych ośrodkach synchrotronowych. (jm) PAP/Łukasz Gągulski -
7/7Kraków, 29.05.2026. Od frontu, od lewej: rektor AGH prof. dr hab. inż. Jerzy Lis, dziekan Wydzialu Inzynierii Metali i Informatyki Przemyslowej prof. dr hab. inż. Agnieszka Kopia, kierujący pracami laboratorium dr hab. inż. Sebastian Wroński z Katedry Fizyki Materii Skondensowanej WFiIS, dziekan WFiIS prof. dr hab. inż. Bartłomiej Szafran oraz prorektor AGH ds. Nauki AGH prof. dr hab. Marek Gorgoń podczas otwarcia Laboratorium Zaawansowanych Technik Rentgenowskich na Wydziale Fizyki i Informatyki Stosowanej AGH w Krakowie, 29 bm. Nowe laboratorium oferuje dostęp do wiązki promieniowania rentgenowskiego o parametrach dostępnych dotychczas przede wszystkim w wyspecjalizowanych ośrodkach synchrotronowych. (jm) PAP/Łukasz Gągulski
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.
