Centrum ma prowadzić i wspierać badania naukowe, działalność dydaktyczną, a także upowszechniać wiedzę dotyczącą mniejszości narodowych i etnicznych, w tym społeczności regionalnych i diaspor na terenie Polski.

Centrum powstało na Uniwersytecie w Białymstoku dzięki decyzji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego - poinformował w poniedziałek podczas oficjalnej inauguracji rektor UwB dr hab. Mariusz Popławski, prof. uczelni. Podkreślił, że powierzenie tego zadania przez ministerstwo największej w regionie uczelni to dowód na to, że się ona rozwija.

Popławski zauważył, że centrum powołano w Podlaskiem, gdzie jest ogromna różnorodność, jeśli chodzi o mniejszości, a region jest ważny z tej perspektywy. Dodał, że wielu naukowców białostockiej uczelni zajmuje się kwestiami mniejszości, centrum daje też możliwość współpracy z innymi ośrodkami i mniejszościami.

- Sfera badań w zakresie mniejszości narodowych i etnicznych jest ważna nie tylko z perspektywy tychże mniejszości. Uważam, że są to elementy bardzo istotne z perspektywy całego państwa - zaznaczył Popławski. Jak uznał, jednym z kryteriów, które powinny być brane pod uwagę przy ocenie, jak państwo funkcjonuje, jest to, w jaki sposób traktuje mniejszości narodowe i etniczne. Wskazał, że właśnie jednym z zadań centrum jest weryfikacja tej kwestii.

Jak powiedział PAP dyrektor Centrum Badań nad Mniejszościami Narodowymi i Etnicznymi dr Artur Konopacki z UwB, pomysł na powstanie centrum zrodził się w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych. Zwrócił uwagę, że to pierwsze takie centrum w kraju, które obejmuje zasięgiem wszystkie mniejszości, a zakłada współpracę z uczelniami, instytucjami, samorządami oraz samymi mniejszościami.

- Działalność centrum będzie skupiać się przede wszystkim na tym, żeby pokazać mniejszości, ale po drugie, żeby spróbować spojrzeć na te mniejszości nieco inaczej - spojrzeć przez pryzmat, jak te badania można wykorzystać w kierunku mniejszości, dla mniejszości - powiedział Konopacki. Dodał, że wśród zadań centrum będzie pokazywanie np. ministerstwu nauki, jakie rozwiązania można wnieść do szkolnictwa wyższego, ale też do szkół, by o mniejszościach było więcej w programach edukacyjnych.

Konopacki uważa, że centrum może też przysłużyć się samym mniejszościom. Dodał, że będą powoływane zespoły badawcze, do których będą zapraszani także przedstawiciele mniejszości, aby to same społeczności powiedziały naukowcom, czego oczekują, aby nie był to jedynie głos akademików.

- Dzisiaj mówienie o mniejszościach jest kluczowe, szczególnie w dobie tych ostatnich wydarzeń, (...) żeby społeczeństwo informować: jakie są mniejszości, gdzie one są, czym one są; bo ludzie dzisiaj często nie zdają sobie sprawy - mówił Konopacki. Jak zaznaczył, żyjemy obok siebie, a często się nie znamy; a jak się nie znamy, to prowadzi to często do różnych fobii.

Dodał, że zadaniem centrum będzie też zwalczanie stereotypu mniejszości postrzeganych jako inni, obcy; bo - jak zaznaczył - te mniejszości tworzą Rzeczpospolitą od stuleci. - To nie jest tak, że one nagle się pojawiły; (...) A chodzi o to, żeby o mniejszościach było głośno. (...) Żeby widać było, że one są. Żeby ta informacja do społeczeństwa szła, że nie trzeba bać się mniejszości, że one nie są niczym złym, że te mniejszości to są tacy sami obywatele polscy - podkreślił Konopacki.

W spotkaniu inauguracyjnym obok naukowców z ośrodków z całej Polski wzięli też udział przedstawiciele mniejszości. Jak powiedział PAP dyrektor Centrum Kultury Białoruskiej w Białymstoku Anatol Wap, centrum badań nad mniejszościami to dobra i bardzo ważna inicjatywa, ponieważ mniejszości nie posiadają swoich oddzielnych instytutów naukowych i badawczych. - Takie wsparcie naukowe, Centrum Badań nad Mniejszościami, które działa w ośrodku naukowym jak Uniwersytet w Białymstoku, jest bardzo potrzebne - podkreślił.

Zauważył, że centrum, którego jest dyrektorem, nie jest w stanie prowadzić we wszystkich zakresach badań nad mniejszością białoruską, a do tego potrzebne są systematyczne badania prowadzone przez naukowców.

Karolina Kwiatkowska z Centralnej Rady Romów zauważyła natomiast, że powstanie centrum badań nad mniejszościami to w dzisiejszych czasach priorytet. Podkreśliła, że centrum będzie czerpało z eksperckości mniejszości, ale odbywać się to będzie we współpracy z uczelnią i władzami. - To daje duże możliwości nie tylko do poznania mniejszości, tylko przede wszystkim do wypracowania nowych rekomendacji, nowej merytorycznej wiedzy na temat społeczności romskiej. Przed nami jest też takie zadanie, żebyśmy systemowo wdrażali te rekomendacje i poszerzali wiedzę w Polsce, żeby ten system zaczął widzieć naprawdę te mniejszości - zaznaczyła.

Centrum badań nad Mniejszościami Narodowymi i Etnicznymi powołano pod koniec lutego br. zarządzeniem rektora UwB. Centrum prowadzi swoją działalność na Wydziale Nauk o Edukacji tej uczelni.(PAP)

swi/ bar/