Jak zwracają uwagę autorzy nowego badania opisanego w piśmie „Cell Stem Cell” psychologiczny stres powiązano dotychczas z większym ryzykiem groźnych chorób, w tym cukrzycy czy schorzeń krążeniowych. Teraz badacze wykryli mechanizm, który wywołuje przypominające starzenie się zmiany w obecnych w szpiku komórkach, które produkują czerwone krwinki, oraz w jelitowej mikrobiocie.

Eksperci tłumaczą, że już wcześniejsze badania wskazywały na związane z psychologicznym stresem nieprawidłowe działanie komórek odpornościowych w szpiku. Prawdopodobnie wiązało się to z napędzaną przez stres reakcją zapalną.

Chiński zespół w ramach badania na myszach zauważył natomiast, że przewlekły stres obniżał aktywność dwóch obszarów mózgu – przyśrodkowej kory przedczołowej oraz istoty szarej okołowodociągowej. To z kolei wywoływało szereg zmian fizjologicznych, w tym utratę krwiotwórczych komórek macierzystych i zmniejszenie produkcji limfocytów – wyjaśniają chińscy specjaliści.

„Nasze badania pokazują, w jaki sposób reagujące na stres obszary mózgu regulują równowagę mikrobioty jelitowej, co ostatecznie wpływa na funkcjonowanie krwiotwórczych komórek macierzystych” – mówi główny autor publikacji, Meng Zhao z Uniwersytetu Sun Yat-sena w Chinach.

Ponadto zauważono zmiany w jelitach, a konkretnie utratę Lactobacillus reuteri – bakterii ważnej dla zdrowia mikrobiomu. Spadło też stężenie spermidyny – substancji, która pomaga usuwać uszkodzone komórki.

„Jednym z zaskakujących wyników naszego badania było to, że zahamowanie aktywności zaledwie dwóch określonych obszarów mózgu wystarczyło, aby wywołać wiele zaburzeń hematopoezy powodowanych przez stres psychiczny” – podkreśla współautorka badania Linjia Jiang, również z Uniwersytetu Sun Yat-sena. – „Zmiany w mikrobiocie jelitowej oraz w stężeniu spermidyny – metabolitu wytwarzanego przez drobnoustroje – odegrały kluczową rolę w pośredniczeniu w komunikacji między mózgiem a szpikiem kostnym”.

Naukowcy nie wiedzą jeszcze, w jaki sposób stres psychiczny zmienia obwody neuronalne w różnych stanach chorobowych oraz czy podobne mechanizmy działają u ludzi. To mogą pokazać kolejne, planowane już badania. Wskażą też, czy można opracować interwencje poprawiające funkcjonowanie szpiku kostnego w procesie starzenia lub w okresach przewlekłego stresu.

„Choć przed przełożeniem tych wyników na praktykę kliniczną potrzebne są jeszcze szeroko zakrojone prace, nasze ustalenia dostarczają koncepcyjnych podstaw do opracowywania nowych metod łagodzenia starzenia się układu odpornościowego oraz zaburzeń odporności związanych ze stresem” – mówi prof. Zhao.

„W szerszym ujęciu nasze wyniki pozwalają przypuszczać, że radzenie sobie ze stresem psychicznym może nie tylko poprawiać dobrostan psychiczny, ale także pomagać w zachowaniu funkcji odpornościowych i wspierać zdrowe starzenie się” – dodaje Jiang.

Marek Matacz (PAP)

mat/ zan/