Robi się za sucho dla kaktusów

24.02.2017. EPA/ALAA BADARNEH
24.02.2017. EPA/ALAA BADARNEH

Z powodu dotkliwych susz może wyginąć nawet 30 proc. gatunków kaktusów - informuje „Nature”.

Kaktusy to rodzina roślin obejmująca ponad 1900 gatunków, z których większość występuje endemicznie w obu Amerykach. Są uważane za symbol odporności na ekstremalne warunki środowiskowe, ale okazały się bardzo wrażliwe na zmiany klimatu.

„Ponieważ rośliny te są przystosowane do suchych warunków, uważano je za odporne na zmiany klimatu. Jednak coraz więcej dowodów wskazuje na to, że są one poważnie dotknięte” – skomentował Pablo Guerrero Martin z Universidad de Concepcion (Chile).

Jak wynika z międzynarodowego badania, Chile jest jednym z pięciu bioregionów, w których do końca stulecia może nastąpić znaczna utrata gatunków kaktusów z powodu zmian siedliskowych związanych z występowaniem ekstremalnych zjawisk klimatycznych.

Artykuł w „Nature”, w którego powstanie zaangażował się Uniwersytet Concepcion, przedstawia niepokojące dane dotyczące utraty obszarów o klimacie sprzyjającym rozwojowi kaktusów, ze zwiększonym ryzykiem wyginięcia nawet 30 proc. gatunków z powodu globalnego ocieplenia i dotkliwych susz.

Wrażliwość tej rodziny roślin na zmiany klimatu jest często niedoceniana przez konwencjonalne modele rozmieszczenia gatunków (SDM), służące do oceny lub przewidywania statusu, rozmieszczenia lub problemów z ochroną organizmów biologicznych. Większość tych modeli opiera się na średnich klimatycznych – temperaturach i opadach – które pomijają wpływ zjawisk ekstremalnych, coraz częstszych i intensywniejszych w kontekście globalnego ocieplenia.

Naukowcy wykorzystali nowe dane dotyczące silnych susz – w tym łączny wpływ wyższych temperatur – pochodzące z bazy danych zawierającej ponad 688 tys. obserwacji kaktusów.

Na podstawie tych danych opracowano dla 993 gatunków scenariusze do końca stulecia, co pozwoliło na uzyskanie bardziej drastycznych prognoz niż te, które zapewniają konwencjonalne modele. Wygląda na to, że przy definiowaniu warunków klimatycznych, w których mogą żyć kaktusy, intensywność i czas trwania ekstremalnych okresów mogą być bardziej istotne niż średnie opady deszczu.

W badaniu prognozowano, że 66 proc. z 993 gatunków modelowanych z wykorzystaniem zmiennych silnej suszy doświadczy zmniejszenia się obszarów odpowiednich do przetrwania, w porównaniu z 55 proc. w modelach, które nie uwzględniały tych zmiennych.

Skala tych redukcji zależałaby również od zdolności gatunków do migracji do bardziej sprzyjających lokalizacji. Prognozy wskazują, że gdy rozprzestrzenianie się nie jest możliwe, od 84 do 85 proc. gatunków utraciłoby obszary o odpowiednim klimacie, w porównaniu z 69–72 proc. przewidywanymi przez modele konwencjonalne.

Przy zdolności rozprzestrzeniania się na obszarze 100 kilometrów, modele uwzględniające dane dotyczące dotkliwej suszy zwiększyły odsetek dotkniętych gatunków z 58–61 proc. do 69–72 proc.

Podobnie obserwacje wskazują, że od 55 proc. do 58 proc. kaktusów mogłoby utracić co najmniej jedną czwartą obszarów optymalnych dla ich przetrwania, podczas gdy od 25 do 35 proc. utraciłoby 80 proc.

Jeśli chodzi o bogactwo gatunków, prognozy wykazały znaczny spadek w kilku obszarach o wysokiej koncentracji gatunków, wskazując na pięć bioregionów: Chile i obszar przygraniczny z Argentyną; Ameryka Środkowa; oraz Peru, Ekwador i część centralnej Kolumbii.

W niektórych obszarach Ameryki Środkowej, na wybrzeżu Wenezueli i w północno-zachodniej Brazylii redukcja liczebności gatunków przekroczyłaby 50 proc.

„Choć prognozy te odnoszą się do końca stulecia, warto zauważyć, że już teraz obserwujemy zjawiska ograniczające zasięg występowania roślin” – stwierdził główny autor artykułu, Michiel Pilliet. Jak zaznaczył, niniejsza praca pomoże zaktualizować oceny stanu ochrony gatunków, prowadzone przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) w ramach tzw. Czerwonej Księgi; obecnie 31 proc. gatunków kaktusów uznaje się w niej za zagrożone.

Badacz przewiduje dla tych roślin ponurą przyszłość, jeśli do wspomnianych prognoz dodać utrzymujące się zagrożenia, jak niszczenie siedlisk czy nielegalne pozyskiwanie okazów. Stąd ważna jest ochrona populacji tych roślin oraz zintensyfikowanie monitoringu ich przetrwania i zdolności do regeneracji.

Choć badanie koncentruje się na kaktusach, autorzy uważają, że uzyskane wyniki mogą mieć znaczenie również dla oceny innych rodzin roślin.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ bar/

Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.

Czytaj także

  • 06.01.2026. Wilk Szary (Canis lupus). PAP/Marcin Gadomski

    Badanie: ziewanie bardziej zaraźliwe wśród prawdziwych wilków

  • Fot. Adobe Stock

    ESA testuje silnik rakietowy wielokrotnego użytku

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

newsletter

Zapraszamy do zapisania się do naszego newslettera