Eksperci z Uniwersytetu Bar-Ilan naukowo potwierdzili coś, czego zapewne wiele osób niejednokrotnie doświadczyło na własnej skórze.

To jak bardzo człowiek skupia się na nauce, zależy nie tylko od spokoju w otoczeniu, ale w dużej mierze jego wewnętrznych odczuć, na przykład tego, czy dany materiał go w ogóle ciekawi.

Naukowcy mierzyli aktywność mózgu (EEG) i pobudzenie fizjologiczne (reakcję skórno-galwaniczną) u 32 osób, które oglądały 35-minutowy wykład edukacyjny. Poszczególne części nagrania odtwarzano im albo w całkowitej ciszy, albo przy akompaniamencie dźwięków z placu budowy – raz było to nieustanne wiercenie, a innym razem ryk młotów pneumatycznych. W międzyczasie uczestnicy musieli regularnie oceniać, czy to, co słyszą, ich ciekawi, a na koniec odpowiadali na pytania, żeby można było sprawdzić, ile zapamiętali.

Wyniki badacze określają jako uderzające.

Otóż kiedy uczestnicy uznali wykład za wciągający - ich mózgi pozostawały ściśle zsynchronizowane z mową wykładowcy, nawet jeśli w tle było słychać remont. Z kolei nudne fragmenty wiązały się z aktywnością mózgu typową dla błądzenia myślami i spadku uwagi, a towarzyszyło temu wyższe pobudzenie fizjologiczne sugerujące, że zmuszanie się do nauki czegoś nudnego jest po prostu wyczerpujące.

Co ciekawe, hałas przerywany (jak odgłos młota) przeszkadzał bardziej, niż ciągłe wiercenie, ale ostatecznie to zainteresowanie tematem miało kluczowy wpływ na mózg, a nie hałas w tle.

„Nasze mózgi nie są tylko biernymi odbiorcami informacji. One aktywnie się dostrajają, kiedy uznajemy treść za istotną lub wciągającą, nawet w samym środku chaosu – mówi dr Elana Zion Golumbic, główna autorka badania przedstawionego w magazynie „npj Science of Learning” (https://www.nature.com/articles/s41539-025-00392-5). - To sugeruje, że tworzenie porywających, interesujących materiałów może być najskuteczniejszym sposobem na utrzymanie koncentracji uczniów - o wiele ważniejszym niż samo kontrolowanie hałasu w otoczeniu”.

Naukowcy dodają, że ich badanie bazuje na wcześniejszych pracach przeprowadzonych z użyciem wirtualnej rzeczywistości. Tym razem sprawdzili, czy wcześniejsze wnioski mają zastosowanie również w przypadku wykładów wideo 2D - czyli formatu, który we współczesnej edukacji staje się standardem. Wyniki wskazują, że zaangażowanie utrzymujące się z chwili na chwilę to kluczowy czynnik pozwalający przewidzieć naszą uwagę i zrozumienie tematu.

Innymi słowy, zdecydowanie najlepiej uczymy się tego, co nas interesuje. W codziennym życiu, np. w hałaśliwych miejskich klasach, kawiarniach czy w domach zapanowanie nad tym, co nas rozprasza w otoczeniu, nie zawsze jest przecież możliwe.

Naukowcy planują dalsze analizy dynamiki uwagi w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych, w rzeczywistości wirtualnej oraz w prawdziwych klasach lekcyjnych. Chcą m.in. śledzić zmiany w zaangażowaniu z sekundy na sekundę i lepiej zrozumieć, jak z biegiem czasu radzimy sobie z rozpraszaczami, które spotykają nas w codziennym życiu.

Marek Matacz (PAP)

mat/ zan/