Monitoring zimowy nietoperzy w ojcowskich jaskiniach jest od kilkudziesięciu lat prowadzony przez studentów Sekcji Teriologicznej Koła Leśników Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu pod kierunkiem prof. Witolda Grzywińskiego. W tym roku liczenie hibernujących ssaków odbyło się na przełomie styczna i lutego.

Jak poinformował PAP opiekun sekcji prof. Witold Grzywiński, w trakcie tegorocznego liczenia nietoperzy w OPN badacze stwierdzili rekordową liczbę 1311 hibernujących osobników, o 105 więcej niż w zeszłym roku. Najliczniejszym gatunkiem jest podkowiec mały; wzrost liczby zimujących nietoperzy jest głównie efektem zwiększenia się liczebności tego gatunku.

- Najliczniejszym zimowiskiem nietoperzy w Ojcowskim Parku Narodowym, jak i na całej Wyżynie Krakowskiej jest Jaskinia Ciemna, w której stwierdziliśmy 1041 nietoperzy. Jaskinia Ciemna jest największym zimowiskiem podkowca małego w kraju. W tym roku odnotowaliśmy również większą liczebność mopka zachodniego, co najprawdopodobniej jest efektem mroźnej zimy i wybierania bardziej izolowanych miejsc do hibernacji – relacjonował naukowiec.

Według badaczy tegoroczną ciekawostką jest to, że podkowce zimujące w Jaskini Ciemnej były rozmieszczone inaczej niż zazwyczaj. Trzy duże zgrupowania znajdują się na stropie jaskini, a w poprzednich latach najwięcej osobników wisiało w największym kotle wirowym.

Zdaniem poznańskich leśników więcej podkowców to sukces ich rozrodu latem, bo przybyło ostoi.

Dyrektor Ojcowskiego Parku Narodowego Tomasz Gierat poinformował PAP, że perspektywy bytowania nietoperzy w Ojcowskim Parku Narodowym są obecnie bardzo dobre. Wpływ na dobrostan tych ssaków ma poprawa stanu środowiska naturalnego, związana przede wszystkim z wycofaniem toksycznych środków ochrony roślin oraz dobra ochrona stanowisk zimowania.

Jak przypomniał dyrektor, liczebność nietoperzy do lat 50. XX wieku była względnie wysoka, choć nie tak duża jak w XIX wieku. W latach 50. nastąpił gwałtowny spadek populacji. Tendencja ta utrzymywała się aż do przełomu wieków. Od początku XXI wieku z roku na rok liczebność nietoperzy w ojcowskich jaskiniach wzrasta. Gierat zwrócił uwagę, że wiele gatunków nie wykorzystuje jaskiń jako miejsca zimowania, np. borowiec wielki.

Równolegle ze zmianami liczebności zmieniała się również struktura dominacji poszczególnych gatunków. Na początku lat 50. udział podkowca małego wynosił około 90 proc., w połowie lat 90. spadł do 35 proc., a dopiero na początku lat dwutysięcznych wzrósł ponownie do ponad 50 proc. Obecnie podkowiec mały znów stanowi około 90 proc. populacji, a jego największym zimowiskiem jest Jaskinia Ciemna, w której w tym roku odnotowano ponad tysiąc osobników.

Drugim co do liczebności gatunkiem zimującym w jaskiniach OPN jest nocek duży, często trafia się również mopek zachodni, nocek orzęsiony czy nocek rudy, pozostałe gatunki występują pojedynczo.

Gierat przekazał, że na terenie OPN znajduje się 675 jaskiń, które stanowią miejsca hibernacji w okresie zimowym. Jaskinie udostępnione do zwiedzania są zamykane jesienią, aby zimujące nietoperze nie były niepokojone. Dzięki ochronie ścisłej wzrasta liczba drzew dziuplastych, które również stanowią ważne schronienia dla tych zwierząt.

- Dodatkowo park, we współpracy ze Polskim Towarzystwem Przyjaciół Przyrody „Pro Natura” z Wrocławia, prowadzi liczne działania mające na celu poprawę warunków bytowania nietoperzy, m.in. kratowanie jaskiń, zabezpieczające je przed nielegalną penetracją w okresie zimowym oraz adaptację strychów i poddaszy dla kolonii rozrodczych. Niemal każdy remontowany budynek parku jest przystosowywany do potrzeb nietoperzy – zaznaczył dyrektor.

Jak wskazał, w budynku dyrekcji OPN na poddaszu znajduje się największa na terenie parku kolonia rozrodcza podkowca małego oraz nocka orzęsionego, która z roku na rok zwiększa swoją liczebność.

- Obecnie ze środków europejskich programu FENIKS prowadzony jest remont zabytkowej willi Grzybowska, w której powstanie centrum edukacyjne poświęcone nietoperzom. Część pomieszczeń będzie przeznaczona wyłącznie dla tych zwierząt, aby mogły utworzyć tam kolonię rozrodczą – zapowiedział Tomasz Gierat.

Ojcowski Park Narodowy, który w tym roku obchodzi 70-lecie swojego istnienia, jest najmniejszym, ale zaliczanym do najpiękniejszych parków narodowych w Polsce. OPN liczy obecnie 2145,62 ha powierzchni. Symbolem parku jest nietoperz - w jaskiniach i lasach na jego terenie obecnie żyje 21 gatunków tych ssaków.

W całej Polsce stwierdzono występowanie 28 gatunków nietoperzy. Wszystkie są objęte ścisłą ochroną. (PAP)

rgr/ agt/