W ostatnich latach znacznie wzrosła w USA liczba pobrań narządów wewnętrznych do przeszczepów po tzw. śmierci krążeniowej – wynika z najnowszego raportu opublikowanego przez magazyn medyczny JAMA. Pozwoliło to zwiększyć liczbę przeszczepień.
Według najnowszych danych jeszcze w 2000 r. odsetek dawców po zgonie krążeniowym wynosił 2 proc. wszystkich zmarłych dawców w USA, tymczasem w 2025 r. odsetek ten się zwiększył do aż 49 proc. Jeśli ta tendencja się utrzyma, od tego roku w Stanach Zjednoczonych większość narządów może być pobiera od zmarłych po orzeczeniu śmierci krążeniowej.
Narządy do przeszczepów zwykle pobierane są od osób zmarłych po orzeczeniu tzw. śmierci mózgowej, czyli nieodwracalnego i całkowitego ustania funkcji całego mózgu oraz pnia mózgu, co oznacza stwierdzenie śmierci człowieka. Taki stan jest ostateczny, gdyż mózg nie może już wznowić pracy.
Śmierć mózgowa orzeka komisja lekarska składająca się ze specjalistów (anestezjolog, neurolog/neurochirurg) na podstawie ścisłych kryteriów, w tym badania odruchów pnia mózgu i próby bezdechu.
W razie zakwalifikowania zmarłego jako dawcę narządów, funkcje jego organizmu do czasu pobrania organów mogą być sztucznie podtrzymywane. Serce może jeszcze bić, a ciało utrzymuje wciąż ciepłotę, co daje złudzenie, że funkcjonuje, choć człowiek jest martwy.
W niektórych krajach, przede wszystkich w USA, dla zwiększenia możliwości pozyskiwania narządów, są one pobierane po nieodwracalnym ustaniu czynności serca i krążenia krwi, co prowadzi do śmierci organizmu. W transplantologii jest to tzw. donacja DCD (donation after circulatory death), czyli po śmierci krążeniowej.
Taka procedura pobieranie narządów jest trudniejsza i wymaga szybkiego działania w porównaniu do śmierci mózgowej. Po upływie odpowiedniego czasu, zazwyczaj minut 5, by się upewnić, że serca nie wznowi już pracy, narządy muszą zostać zabezpieczane, żeby nadawały się do transplantacji.
W Polsce narządy zwykle są pobierane do przeszczepów po orzeczeniu śmierci mózgowej. Zgodnie z ustawą z 1 lipca 2005 r. pobrania komórek, tkanek i narządów ze zwłok ludzkich można dokonać, jeżeli osoba zmarła nie wyraziła za życia sprzeciwu.
Ewentualny sprzeciw należy zgłosić osobiście lub listownie w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów w Centrum Organizacyjno- Koordynacyjnym ds. Transplantacji w Warszawie. Trzeba pobrać formularz dostępny w zakładach opieki zdrowotnej lub na stronie internetowej (poltransplant.org.pl).
Zbigniew Wojtasiński (PAP)
zbw/ agt/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.
