Od ubiegłego roku wiadomo było, że w pobliżu gwiazdy WISPIT 2 znajduje się jedna planeta. Nazwana WISPIT 2 b, ma masę pięć razy większą od Jowisza, a jej orbita przebiega 60 razy dalej od gwiazdy niż orbita Ziemi dookoła Słońca. Odkryto ją przy pomoc 6,5-metrowego Teleskopu Magellana w Chile oraz Large Binocular Telescope Interferometer w Stanach Zjednoczonych.

Potem dzięki teleskopom z Europejskiego Obserwatorium Południowego udało się potwierdzić istnienie drugiej planety, WISPIT 2 c, która ma masę jeszcze dwa razy większą niż WISPIT 2 b oraz krąży cztery razy bliżej swojej gwiazdy niż towarzyszka. Astronomowie uważają, że obie planety to gazowe olbrzymy podobne do planet zewnętrznych w Układzie Słonecznym.

System WISPIT 2 widoczny jest na niebie w gwiazdozbiorze Orła. Należy do asocjacji OB o nazwie Scorpius-Centaurus (asocjacje OB to luźne zgrupowania młodych gwiazd). Oddalony jest od nas o 437 lat świetlnych. Wiek gwiazdy ocenia się na 5 milionów lat. Dla porównania, Słońce istnieje blisko tysiąc razy dłużej.

Do zbadania egzoplanety WISPIT 2 c użyto instrumentu SPHERE na Bardzo Dużym Teleskopie (VLT) w Chile, należącym do ESO. W ten sposób uzyskano zdjęcie obiektu. Potem wykorzystano instrument GRAVITY+ w Interferometrze Bardzo Dużego Teleskopu (VLTI), aby potwierdzić jego planetarną naturę. Odkrycie było możliwe dzięki niedawnej modernizacji GRAVITY+.

Obie planety są zanurzone w dysku pyłu i gazu wokół młodej gwiazdy. Są umiejscowione w wyraźnych przerwach w dysku. Powstanie przerw w dysku to efekt rozwoju planet. Poza dwoma przerwami z planetami, dostrzeżono też jeszcze co najmniej jedną, mniejszą i znajdującą się dalej. Być może tworzy ją kolejna planeta. Naukowcy mają nadzieję, że budowany obecnie Ekstremalnie Wielki Teleskop (ELT) będzie w stanie wypatrzeć ten obiekt.

WISPIT 2 to dopiero drugi znany system, po PDS 70, w którym dwie planety zostały bezpośrednio zaobserwowane w procesie formowania się wokół swojej gwiazdy. Odróżnia się jednak od PDS 70, bardzo rozległym dyskiem, z wyraźnymi przerwami i pierścieniami.

Układ WISPIT 2 to najlepszy jak dotąd przykład naszej własnej przeszłości, który możemy zobaczyć, uważa Chloe Lawlor, doktorant na University of Galway (Irlandia), pierwszy autor pracy przedstawiającej rezultaty badań. W podobny sposób kilka miliardów lat temu powstawał Układ Słoneczny.

Wyniki badań przedstawione zostały w artykule, który ukazał się w „The Astrophysical Journal Letters”.

Europejskie Obserwatorium Południowe to organizacja badawcza zrzeszająca kilkanaście krajów europejskich. Posiada wielkie teleskopy w Chile. Członkiem ESO jest m.in. Polska. (PAP)

cza/ agt/