Strumienie gwiazd to rozciągnięte wokół galaktyki grupy gwiazd, które mają zbliżone własności lub poruszają się we wspólnym kierunku w przestrzeni kosmicznej. Zwykle są to pozostałości po dawnych gromadach kulistych albo małych galaktykach karłowatych, które zostały rozerwane przez siły pływowe Drogi Mlecznej, a ich gwiazdy zostały rozciągnięte wzdłuż orbity. Są też strumienie gwiazd związane z nadal istniejącymi gromadami kulistymi.

Do tej pory znano niewiele ponad 20 strumieni gwiazd. Najnowsze odkrycie wskazuje 87 nowych kandydatek na tego typu struktury związane z istniejącymi gromadami kulistymi.

Wykrycie strumienia gwiazd nie jest sprawą prostą, gdyż są to bardzo słabo widoczne struktury. Pierwsze przypadki, które odkryto w latach siedemdziesiątych, były pozostałościami po galaktykach karłowatych i są znacznie większe niż odkrywane w ostatnich latach strumienie pochodzące od gromad kulistych.

W ramach swojego doktoratu Yingtian Chen z University of Michigan (USA) opracował algorytm, który pozwolił wykryć wiele nowych strumieni gwiazd.

Algorytm o nazwie StarStream został uruchomiony na katalogu gwiazd Gaia Data Release 3 opracowanym na podstawie obserwacji satelity Gaia i zawierającym dane o blisko dwóch miliardach gwiazd w Drodze Mlecznej. Potencjalne struktury wykryte przez algorytm będą następnie sprawdzane przez kolejną generację teleskopów, aby potwierdzić prawidłowe rozpoznanie.

Algorytm będzie można też zastosować w przyszłości do kolejnych wielkich przeglądów nieba, na przykład wieloletniego przeglądu nieba realizowanego przez otwarte niedawno Obserwatorium Very Rubin w Chile, a także na danych z Kosmicznego Teleskopu Roman (start planowany w 2027 roku).

Dokładniejsze poznanie strumieni gwiazd da astronomom więcej informacji o historii naszej galaktyki i jej otoczenia. Być może nawet pomoże w rozwikłaniu zagadek tajemniczej ciemnej materii.

Wyniki badań opisano w artykule, który ukazał się w „The Astrophysical Journal Supplement Series”. (PAP)

cza/ agt/