W przeglądzie opublikowanym w Journal of Clinical Medicine zespół badaczy przeanalizował 47 badań wykorzystujących EEG, funkcjonalny rezonans magnetyczny (fMRI) oraz funkcjonalną spektroskopię w bliskiej podczerwieni (fNIRS). Analizy objęły osoby zdrowe, pacjentów z bólem przewlekłym oraz wcześniaki.

„Okazało się, że efekty masażu nie są jedynie subiektywne; zmiany w aktywności mózgu i łączności sieci neuronalnych można uchwycić za pomocą obiektywnych metod pomiarowych. Wyniki tych badań sugerują, że masaż wpływa na aktywność fal mózgowych, w tym na wzrost fal alfa, które kojarzone są ze stanem spokojnej czujności. Zauważono również zmiany w falach beta i gamma oraz modulację aktywności struktur odpowiedzialnych za przetwarzanie bólu, takich jak wyspa mózgowa czy zakręt obręczy” - napisano w komunikacie przesłanym przez Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu.

Współautorka przeglądu prof. Donata Kurpas z Zakładu Metodyki Badań Naukowych Wydziału Pielęgniarstwa i Położnictwa UMW podkreśliła, że masaż wywołuje mierzalne zmiany w aktywności i łączności sieci neuronalnych odpowiedzialnych za regulację stresu, przetwarzanie bólu i modulację emocji.

Dodała, że przy powtarzanych sesjach masażu obserwowano również sygnały adaptacyjne, które można interpretować jako potencjalne procesy neuroplastyczne, dlatego pojawia się pytanie o miejsce masażu w szerszym kontekście profilaktyki i opieki zdrowotnej.

„Masaż nie jest klasyczną profilaktyką pierwotną, ale może oddziaływać na układy regulacyjne związane ze stresem i bólem. Może to mieć znaczenie również w profilaktyce wtórnej i ograniczaniu obciążenia objawowego. Wyniki uzasadniają dalsze badania, jednak nie stanowią podstawy do zaleceń systemowych” - oceniła prof. Kurpas.

Szczególnie interesujące są wyniki dotyczące pacjentów z bólem przewlekłym. W części badań zmiany aktywności mózgu towarzyszyły zmniejszeniu natężenia bólu i poprawie samopoczucia. Z perspektywy podstawowej opieki zdrowotnej masaż mógłby być rozważany jako element terapii wieloskładnikowej, obok fizjoterapii, psychoterapii czy interwencji poznawczo-behawioralnych.

„W podstawowej opiece zdrowotnej masaż może stanowić element postępowania multimodalnego, szczególnie u pacjentów z bólem przewlekłym oraz zaburzeniami stresozależnymi. Z mojego doświadczenia wynika jednak jasno, że powinien on być precyzyjnie włączony w całościowy plan terapeutyczny” - podkreśliła badaczka.

Jednym z najciekawszych aspektów przeglądu jest pokazanie, że masaż wywołuje zmiany w łączności funkcjonalnej sieci neuronalnych związanych z bólem, stresem i emocjami.

Jednak - jak zaznaczyła prof. Kurpas - dane mechanistyczne to dopiero początek drogi. Zmiany neurofizjologiczne nie są równoznaczne z potwierdzeniem skuteczności klinicznej. Potrzebne są dobrze zaprojektowane badania kliniczne, bo stwierdzenie mechanizmu działania nie zastępuje dowodu klinicznego.

„Dopiero analizy wpływu na jakość życia pacjentów, zużycie leków czy korzystania ze świadczeń zdrowotnych pozwolą odpowiedzialnie określić miejsce masażu w modelach opieki zintegrowanej” - podsumowała prof. Kurpas. (PAP)

Nauka w Polsce

ros/ agt/