Obecnie dominuje pogląd, że im niższy poziom cholesterolu, tym lepiej. Dlatego lekarze uważają obniżanie poziomu cholesterolu LDL-C za podstawę pierwotnej profilaktyki miażdżycowych chorób sercowo-naczyniowych (CVD).

Tymczasem duże międzynarodowe badanie kohortowe dotyczące dorosłych Chińczyków (DOI: 10.1016/j.eng.2025.10.004) ujawniło zależność pomiędzy zarówno zbyt wysokim, jak i zbyt niskim poziomem cholesterolu a śmiertelnością. Wykres tej zależności ma kształt litery U.

Autorzy przeanalizowali dane dotyczące 163 115 dorosłych Chińczyków i 317 305 dorosłych Brytyjczyków, z medianą czasu obserwacji wynoszącą prawie dziesięć lat. Brano pod uwagę wyjściowy poziom cholesterolu u osób, które nie przyjmowały leków wpływających na jego poziom, w odniesieniu do śmiertelności ze wszystkich przyczyn - i z konkretnych przyczyn.

Dzięki włączeniu uczestników bez ciężkich chorób przewlekłych i terapii obniżających poziom lipidów, w przypadku populacji chińskiej badanie ujawniło zależność pomiędzy stężeniem cholesterolu całkowitego, LDL-C i cholesterolu całkowitego bez "dobrego" HDL (non-HDL-C), a śmiertelnością, której wykres miał kształt litery U.

Wyższy poziom cholesterolu wiązał się z większą śmiertelnością z powodu choroby wieńcowej, natomiast niższy poziom cholesterolu korelował ze zwiększoną śmiertelnością ze wszystkich przyczyn i z powodu nowotworów, zwłaszcza w przypadku nowotworów przewodu pokarmowego i układu moczowego.

Bardzo niskie poziomy LDL-C (poniżej 70 miligramów na decylitr) i cholesterolu całkowitego (poniżej 120 miligramów na decylitr) były powiązane z wyższym ryzykiem udaru krwotocznego, niezależnie od odżywiania lub otyłości.

W badaniu określono optymalne progi cholesterolu dla dorosłych Chińczyków na poziomie 200 miligramów na decylitr dla cholesterolu całkowitego, 130 miligramów na decylitr dla LDL-C i 155 miligramów na decylitr dla non-HDL-C.

Wystąpiły wyraźne różnice etniczne: dorośli w Wielkiej Brytanii wykazywali wyższe optymalne progi na poziomie 250 miligramów na decylitr dla cholesterolu całkowitego, 175 miligramów na decylitr dla LDL-C i 200 miligramów na decylitr dla non-HDL-C. W przeciwieństwie do krzywej dawka-odpowiedź w kształcie litery U u uczestników z Chin, populacja brytyjska wykazywała krzywe w kształcie litery L, przy czym podwyższony poziom cholesterolu nie był związany z wyższym ryzykiem śmiertelności, prawdopodobnie ze względu na wyższe wyjściowe poziomy lipidów, lepsze leczenie, ogólnie lepszy stan zdrowia i różnorodność (heterogeniczność) genetyczną.

Także długofalowe zmiany poziomu cholesterolu miały wartość prognostyczną. Dorośli Chińczycy z utrzymującym się niskim poziomem cholesterolu całkowitego, LDL-C lub cholesterolu non-HDL-C lub z poziomami spadającymi z niskiego lub średniego poziomu wyjściowego, byli narażeni na wyższą śmiertelność z wszystkich przyczyn niż osoby ze stabilnymi średnimi poziomami, czego nie zaobserwowano w grupie brytyjskiej, prawdopodobnie ze względu na ograniczenia próby.

Zaobserwowane spadki poziomu cholesterolu mogą sygnalizować pogorszenie stanu zdrowi - starzenie się, niedożywienie lub słabe zdrowie (frailty), co uzasadnia ścisłe monitorowanie osób z niewyjaśnionym niskim lub spadającym poziomem cholesterolu, które nie stosują terapii obniżającej poziom lipidów.

Mocną stroną badania są zróżnicowane kohorty etniczne liczące prawie 500 000 osób, długi okres obserwacji, objęcie nią nieleczonych uczestników, wielokrotne pomiary oraz kompleksowe analizy zależności między poziomem cholesterolu a śmiertelnością. Do ograniczeń należą niejasne, specyficzne dla płci, skutki śmiertelności oraz ograniczone dane dotyczące zróznicowania genetycznego w poszczególnych warstwach ryzyka.

Paweł Wernicki(PAP)

pmw/ zan/