Jak napisano w komunikacie na stronie uczelni, tytuł stanowi „wyraz uznania dla wkładu Profesora w rozwój tej dziedziny nauki, a także dla wieloletniej, owocnej i udanej współpracy z Politechniką Warszawską”.

W laboratoriach fizyki jądrowej wysokich energii odtwarza się warunki, które panowały w najwcześniejszych etapach historii Wszechświata. W zderzeniach jąder atomowych rozpędzonych niemal do prędkości światła powstaje materia o ekstremalnej temperaturze i gęstości. Przez bardzo krótki czas protony i neutrony tracą swój zwykły charakter, a ich składniki - kwarki i gluony - tworzą wspólny ośrodek: plazmę kwarkowo-gluonową. Badaniu takich zjawisk poświęcił swoje życie prof. Paolo Giubellino.

Odegrał on ważną rolę w badaniach prowadzonych w laboratoriach Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych CERN pod Genewą, m.in. w eksperymentach NA34 i NA50, a następnie w tworzeniu eksperymentu ALICE (ang. A Large Ion Collider Experiment), przy Wielkim Zderzaczu Hadronów - LHC (ang. Large Hadron Collider). ALICE został zaprojektowany specjalnie do badania plazmy kwarkowo-gluonowej: jej powstawania, ewolucji i ochładzania oraz procesów, w których z gorącego ośrodka wyłaniają się cząstki rejestrowane przez detektory.

Wyniki tych badań przyniosły istotne zaskoczenie. Dane eksperymentalne wskazały, że plazma kwarkowo-gluonowa nie zachowuje się jak rozrzedzony gaz cząstek, lecz ma cechy niemal doskonałej cieczy o bardzo małej lepkości. Oznacza to, że nawet w najbardziej ekstremalnych warunkach materia może wykazywać uporządkowane, kolektywne zachowanie.

W latach 2010–2016 prof. Giubellino był rzecznikiem międzynarodowego zespołu ALICE, obejmującego ponad tysiąc fizyków i inżynierów z instytucji naukowych na całym świecie. Jego wkład obejmował zarówno rozwój zaawansowanych detektorów krzemowych, jak i kierowanie wielkimi współpracami badawczymi oraz wyznaczanie długoterminowych programów eksperymentalnych. W późniejszych latach kierował naukowo Centrum Helmholtza Badań Ciężkich Jonów GSI oraz międzynarodowym laboratorium FAIR (ang. Facility for Antiproton and Ion Research) w Darmstadt. Ośrodki te prowadzą badania nad strukturą materii, pochodzeniem pierwiastków, egzotycznymi jądrami atomowymi i gęstą materią barionową, a także nad zastosowaniami fizyki jądrowej, w tym terapiami nowotworów z wykorzystaniem wiązek jonów.

Nadanie tytułu doktora honoris causa Politechniki Warszawskiej wiąże się z ponad dwudziestoletnią współpracą prof. Giubellino z uczelnią. Rozpoczęła się ona - jak przypomniała w laudacji prof. dr hab. inż. Hanna Zbroszczyk z Wydziału Fizyki PW - gdy grupa badaczy z Wydziału Fizyki PW dołączyła do eksperymentu ALICE w CERN.

Później objęła również współpracę z ośrodkami GSI i FAIR w Darmstadt, w tym z eksperymentami HADES - High Acceptance Dielectron Spectrometer oraz CBM - Compressed Baryonic Matter Experiment. Wspólnie rozwijane są tam badania nad strukturą materii, pochodzeniem pierwiastków i gęstą materią barionową. Kontakty te przyniosły publikacje, raporty, prace dyplomowe, doktoraty i habilitacje, a także możliwości staży i praktyk badawczych.

Prof. Paolo Giubellino jest laureatem m.in. Nagrody Enrica Fermiego Włoskiego Towarzystwa Fizycznego, Nagrody Lise Meitner Europejskiego Towarzystwa Fizycznego oraz — jako członek zespołów ALICE, ATLAS, CMS i LHCb — Breakthrough Prize in Fundamental Physics 2025. Jest także członkiem kilku prestiżowych akademii naukowych.

Historia jego pracy pokazuje, jak współczesna fizyka eksperymentalna przesuwa granice poznania: od badania składników materii po próby odtworzenia warunków panujących we Wszechświecie ułamek sekundy po jego narodzinach. (PAP)

kmp/ agt/