Gzik wystąpił podczas posiedzenia sejmowej Komisji Edukacji i Nauki, zwołanego na wniosek grupy posłów. Dyskutowano na nim o pracach nad programem finansowania publicznych stołówek na uczelniach i zapewnieniu studentom i studentkom dostępu do tanich, pełnowartościowych posiłków. Opracowanie założeń programu wspierającego rozbudowę stołówek na uczelniach znalazło się w porozumieniu podpisanym roku po studenckich protestach na Uniwersytecie Warszawskim m.in. przez wiceminister nauki Karolinę Zioło-Pużuk.

- Zwołaliśmy tę komisję, ponieważ zobowiązanie, które zostało złożone przez wiceminister Zioło-Pużuk nie zostało zrealizowane. Program finansowania publicznych stołówek miał zostać przedstawiony do końca 2025 roku, ale nie został - uzasadniała posłanka Marcelina Zawisza z Partii Razem.

- W ostatnich latach na polskich uczelniach dochodzi do stopniowej likwidacji i komercjalizacji stołówek studenckich. Coraz częściej funkcje stołówek zastępowane są przez prywatne punkty gastronomiczne oferujące posiłki w cenach niedostępnych dla części studentów. Dostęp do tanich i pełnowartościowych posiłków na uczelniach przez dekadę stanowił jeden z elementów systemu wsparcia socjalnego studentów, w wielu krajach, np. skandynawskich, nadal jest - argumentowała Zawisza.

Wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego Marek Gzik powiedział, że resort nauki przeprowadził ankietyzację wśród uczelni, by ustalić, jak wygląda sytuacja z uczelnianymi stołówkami. - Na 69 zapytanych uczelni 18 odpowiedziało, że posiada w swoich zasobach stołówki, z czego 15 prowadzi zewnętrzny operator, a nie sama uczelnia. Bufety działają na 29 uczelniach, z czego 26 w rękach zewnętrznych. Są także food trucki, punkty zewnętrzne na 12 uczelniach, część uczelni nie ma zaplecza gastronomicznego, wyłącznie automaty vendingowe. Średnia cena obiadu to 27 złotych, 28 u operatora zewnętrznego - zrelacjonował.

Dla efektywnego wydawania środków publicznych - dodał wiceminister - resort postanowił dokonać pogłębionej analizy w systemie szkolnictwa wyższego w kraju i zrealizować projekt, który został uruchomiony na Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu. - Na podstawie pogłębionej analizy ma powstać model, który mógłby zostać wdrożony w całym systemie szkolnictwa wyższego. W oparciu o efekty tego projektu będziemy decydować o uruchomieniu programu i sfinansowaniu stołówek w możliwie jak najszerszym wymiarze. Podkreślam kwestię budżetu, który będziemy musieli na ten cel przeznaczyć i przygotować - powiedział Gzik.

Posłowie pytali m.in. o to, jakie konsultacje w sprawie uczelnianych stołówek przeprowadzono w ciągu ostatniego roku i jaki jest harmonogram realizacji zobowiązania dotyczącego programu finansowania publicznych stołówek.

Obecni na posiedzeniu przedstawiciele studentów z Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Inicjatywa Pracownicza zwracali uwagę zaś, że studenci płacą bardzo wysokie czynsze, pracują na umowach śmieciowych i mają najniższe możliwe pensje. Wskazywali, że brak inwestycji w infrastrukturę socjalną uderza w młodych z Polski powiatowej, którzy są zdolni, ambitni, ale nie mogą liczyć na żadne instytucjonalne wsparcie ze strony państwa.

- Sytuacja studentów jest traktowana niepoważnie przez programy rządowe - powiedział Przemysław Mika z OZZ Inicjatywa Pracownicza. - Z roku na rok wydatki studentów są coraz wyższe (...). Coraz więcej osób rezygnuje ze studiów, jest to między innymi związane z tym, że biednym osobom z niezamożnych rodzin coraz trudniej się utrzymywać.

Zaznaczył, że stołówki powinny być prowadzone przez uczelnie. - Aby do tego doszło, potrzeba ministerialnego, ogólnopolskiego programu, a nie zostawienia tego rektorom. Trzeba znaleźć finanse, a nie uciekać od odpowiedzialności - przekonywał.

Odpowiadając, wiceminister Gzik wskazał, że nie chodzi tylko o to, by dostępność do stołówek była dla każdej osoby, która podejmuje studia, tylko aby każda młoda osoba, która chce, mogła podjąć studia. - Stołówki są ważne, ale pomoc, która płynie, pozwala dzisiaj studiować niebagatelnej liczbie osób. Warunki do studiowania są obecnie najlepsze w całej historii naszego kraju ze względu na infrastrukturę badawczą, dydaktyczną, dostęp do infrastruktury informatycznej - wyliczał.

- Oczywiście po stronie socjalnej, kosztów funkcjonowania na uczelniach też chcemy zrobić jak najwięcej. Jednak wiemy, że niektóre uczelnie, nawet jeżeli je dofinansujemy, nie mają gdzie zorganizować stołówki. Nie mają do tego pomieszczeń, bo zaadoptowali je np. na laboratoria - dodał.

Ewelina Krajczyńska-Wujec (PAP)

ekr/ agt/