W dniach 18-19 maja prace nad strategią zostaną podsumowane na organizowanym przez NAWA IV Kongresie Umiędzynarodowienia, który odbędzie się w Krakowie.

Celem strategii - jak powiedział PAP dyrektor NAWA dr Wojciech Karczewski - jest uporządkowanie działań w zakresie umiędzynarodowienia, które są podejmowane przez różne instytucje. - Współpraca międzynarodowa rozwija się dość dynamicznie, ale nie było jak dotąd jednej wspólnej, długofalowej wizji: w którym kierunku mamy podążać. Konkretne ośrodki czy uczelnie miały zazwyczaj swoją koncepcję takich działań, brakowało natomiast narzędzia koordynującego takie aktywności na poziomie państwa - zaznaczył dyr. Karczewski.

Według szefa NAWA podobne strategie mają państwa, w których szkolnictwo wyższe i badania naukowe są na wysokim poziomie; do tego grona należą najbardziej rozwinięte kraje europejskie, np. Wielka Brytania, Niemcy, Francja czy Finlandia.

- Kapitał intelektualny jest podstawą rozwoju i siłą napędową tych państw. A jeśli mówimy o tym kapitale, to oczywiste staje się, że w dużej mierze jego rozwój zależy od współpracy międzynarodowej. Dzięki niej możemy na przykład zawierać partnerstwa strategiczne dotyczące badań naukowych czy ściągać utalentowane osoby z innych krajów. Współpraca międzynarodowa w szkolnictwie wyższym i nauce w krajach tych funkcjonuje od lat jako integralny element polityki państwa i wzmacniania konkurencyjności gospodarki - zwrócił uwagę dyr. Karczewski.

Stworzona właśnie strategia ma zapewnić spójność w dziedzinie współpracy międzynarodowej między szkolnictwem wyższym i nauką a innymi politykami publicznymi w naszym kraju, na przykład polityką migracyjną. Innym wyzwaniem, jak mówił szef NAWA, jest np. wytypowanie strategicznych branż, tak aby ściągać do Polski tylko tych specjalistów, którzy rzeczywiście są tu potrzebni.

Korzyściami ze współpracy międzynarodowej, jakie ujęto w strategii, mają być przede wszystkim: wyższa jakość badań, możliwość koordynowania partnerstw międzynarodowych czy zwiększenie rozpoznawalności polskich naukowców i ośrodków na świecie.

Jak wyjaśnił dyr. Karczewski, dobrze rozumiane umiędzynarodowienie ma odpowiadać na potrzeby gospodarki i rynku pracy (z uwzględnieniem np. zróżnicowanych potrzeb poszczególnych regionów kraju); podnosić jakość nauki i szkolnictwa wyższego (dotyczy to np. kadr i sieci współpracy międzynarodowej); ale także - wzmacniać postawy społeczne i odporność społeczeństwa na globalne kryzysy.

- Jesteśmy największą gospodarką w naszym regionie, stąd powinniśmy przygotowywać się na pełnienie roli lidera. Są nam więc potrzebne wysoko wyspecjalizowane kadry - zarządcze, badawcze, dydaktyczne, administracyjne, techniczne. Musimy przygotować polskie instytucje do roli liderów w nauce, edukacji czy działaniu społecznym. Aby to się udało, trzeba wzmacniać sieci współpracy międzynarodowej - argumentował szef NAWA.

Strategia ma cztery główne cele. Pierwszym jest umiędzynarodowienie badań naukowych i przestrzeni badawczej. W tym obszarze ważne ma być regularne zwiększanie finansowania dla strategicznych inicjatyw na rzecz nauki i szkolnictwa wyższego, zwłaszcza ze środków unijnych, których obecny poziom pozyskiwania w tej dziedzinie umieszcza nas na końcowych pozycjach (np. jesteśmy płatnikiem netto największego unijnego programu finansowania badań naukowych - Horyzont Europa).

Innym działaniem jest tworzenie realnych sieci współpracy naukowej z udziałem Polonii czy uznanie - tam, gdzie to możliwe - prymatu międzynarodowych osiągnięć naukowych w systemie ewaluacji jakości działalności naukowej.

Drugim celem jest umiędzynarodowienie społeczności akademickiej i naukowej, w tym wzmacnianie potencjału, widzialności oraz atrakcyjności polskich instytucji nauki i szkolnictwa wyższego na świecie. Aby zrealizować ten cel, podejmowane mają być konkretne działania związane z budowaniem marki polskiej nauki i szkolnictwa wyższego czy popularyzowaniem języka polskiego poza granicami kraju, ale również przyciąganiem do Polski utalentowanych studentów zagranicznych czy naukowców - „z dużym naciskiem na jakość”, jak zaznaczył rozmówca PAP. Ważnym aspektem będzie stworzenie takich warunków w kraju, aby polscy naukowcy, którzy pracują i osiągają sukcesy w krajach zachodnich, chcieli do Polski wracać.

Trzeci cel to umiędzynarodowienie procesu i treści kształcenia oraz rozwój innowacyjnych, cyfrowych form edukacji i mobilności.

Czwarty cel zakłada upowszechnienie doświadczenia międzynarodowego wśród wszystkich członków społeczności akademickiej.

Strategia powstawała przez ponad rok. Prace nad dokumentem koordynowała NAWA, a uczestniczyli w nich przedstawiciele: KRASP (Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich), PAN (Polskiej Akademii Nauk), Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Konferencji Rektorów Akademickich Uczelni Niepublicznych (KRAUN) oraz Konferencji Rektorów Publicznych Uczelni Zawodowych (KRePUZ). Obecnie zakończono konsultacje środowiskowe i finalna wersja strategii oczekuje na przyjęcie przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

- Podobnie jak duża część środowiska uważam, że to powinien być dokument nawet nie tyle ministerialny, co rządowy - podkreślił szef NAWA.

- Aby działania umieszczone w strategii były efektywne i faktycznie przyniosły korzyści dla gospodarki, dla kraju, tak jak to ma miejsce w najbardziej rozwiniętych państwach, to strategia powinna być dokumentem rządowym. Należy mieć na uwadze, że na kwestie należące do współpracy międzynarodowej i umiędzynarodowienia w nauce i szkolnictwie wyższym mają wpływ również resorty odpowiedzialne za sprawy zagraniczne, wewnętrzne, gospodarki, cyfryzacji, zdrowia, kultury czy obrony - dodał Wojciech Karczewski.

Zaplanowany na poniedziałek i wtorek w Krakowie IV Kongres Umiędzynarodowienia będzie okazją do podsumowania prac nad strategią. Panelistami będą m.in. osoby, które pisały ten dokument albo będą bezpośrednio zaangażowane w jego realizację. Gdy strategia zostanie przyjęta, na kolejnych kongresach będą analizowane jej efekty.

- Umiędzynarodowienie i współpraca międzynarodowa polskiego szkolnictwa wyższego i nauki nie jest celem samym w sobie, a ciągłym procesem, w dużej mierze zależnym od aktualnej sytuacji międzynarodowej, stąd będą również kolejne kongresy. Będziemy się na nich spotykać przynajmniej raz do roku, aby rozmawiać o najlepszych praktykach i aktualnych trendach - zapowiedział dyr. NAWA.

Serwis Nauka w Polsce objął IV Kongres Umiędzynarodowienia patronatem medialnym.

Magdalena Barcz (PAP)

bar/ zan/