Już w bajce Ezopa sprzed 2600 wiejska mysz wolała bezpieczne, choć skromne życie na wsi od miejskich luksusów w pełnym niebezpieczeństw mieście. A mysz miejska - przeciwnie. Temat ten podejmowali później liczni inni autorzy, w tym Biernat z Lublina i Mikołaj Rej.

Naukowcy z Lewis & Clark College i North Dakota State University (USA) oraz CEFE-CNRS w Montpellier (Francja) przeprowadzili pierwszą globalną metaanalizę dotyczącą różnic w zachowaniu zwierząt w miejskich i pozamiejskich populacjach ptaków, ssaków, płazów, gadów i owadów.

Połączono dane z 80 istniejących badań dotyczących cech behawioralnych zwierząt. Badania te obejmowały 28 krajów i 133 różne gatunki. Ponad 70 proc. badań dotyczyło ptaków, a owady, płazy i gady stanowiły zaledwie 10 proc. danych, co wskazuje, że większość gatunków pozostaje niedostatecznie zbadana pod kątem wpływu urbanizacji na zachowanie.

Jak się okazało, mysz miejska jest rzeczywiście odważniejsza niż mysz wiejska - i podobnie jest w przypadku większości innych zwierząt. Zwierzęta miejskie okazały się odważniejsze, bardziej agresywne, skłonne do eksploracji otoczenia i aktywne niż ich wiejscy odpowiednicy.

Choć najbardziej widoczne było to u ptaków, autorzy zastrzegają, że dane dotyczące innych grup zwierząt są znacznie bardziej ograniczone.

„Odkryliśmy, że niezależnie od miejsca na świecie, urbanizacja zmienia zachowania w spójny i przewidywalny sposób. Najsilniejszym rezultatem było to, że zwierzęta wydają się być bardziej skłonne do ryzyka. Są odważniejsze” - podkreśliła główna autorka, dr Tracy Burkhard z Lewis & Clark College.

Naukowcy ostrzegają, że kierunek, w jakim zmieniają się te cechy może zwiększyć ryzyko konfliktów między ludźmi a dzikimi zwierzętami i ułatwić przenoszenie się chorób odzwierzęcych.

„Jeśli zwierzęta będą bardziej skłonne do ryzyka i mniej niechętne obecności człowieka, będziemy mieli znacznie częstszy kontakt z dzikimi zwierzętami w niektórych obszarach, co może być szkodliwe zarówno dla nas, jak i dla dzikich zwierząt” – wskazała dr Burkhard.

Nie tylko gatunki, które przywykliśmy widywać w miastach – jak szczury, mewy i gołębie – stają się odważniejsze. Te same zmiany w zachowaniu obserwuje się u gatunków, które są częściej kojarzone z siedliskami wiejskimi, ale które obecnie adaptują się do życia w mieście, takich jak małe ptaki: pokrzewka cierniówka, trznadel i czeczotka.

Zdaniem autorów uzyskane wyniki podkreślają potrzebę uwzględnienia przez urbanistów zachowań zwierząt, zwłaszcza w miarę postępu urbanizacji. Mogłoby to obejmować tworzenie połączonych terenów zielonych w celu utrzymania łączności i przepływu genów między miejskimi subpopulacjami zwierząt.

Dr Anne Charmantier, dyrektor ds. badań (DRCE) w CNRS na Uniwersytecie w Montpellier i współautorka badania, powiedziała: „Nasze badanie pokazuje, że wysiłki badawcze są bardzo nierównomierne w różnych taksonach; w szczególności ptaki są badane znacznie częściej niż płazy, gady czy owady. Brak danych dotyczących niektórych klas zwierząt ogranicza niektóre z naszych wniosków i należy to postrzegać jako zachętę do badania wszystkich organizmów żyjących w miastach”.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ agt/