Zaliczany do drożdży grzyb Candida auris stanowi ciągłe wyzwanie dla placówek opieki zdrowotnej w Nevadzie (USA). W 2025 roku stan ten odpowiadał za 22 proc. z prawie 7200 przypadków zakażenia C. auris w całych Stanach Zjednoczonych – do Centers for Disease Control and Prevention (CDC) zgłoszono aż 1605 zakażeń. W przeliczeniu na mieszkańca Nevada odnotowała 20 razy więcej przypadków niż granicząca z nią Kalifornia (1550 przypadków).

Zakażenie odpornym na większość leków C. auris może doprowadzić do śmierci pacjenta - grzyb może powodować sepsę, zaatakować serce lub mózg, szczególnie u pacjentów z obniżoną odpornością, z chorobami przewlekłymi, przebywających w placówkach opieki zdrowotnej lub poddawanych leczeniu inwazyjnymi urządzeniami medycznymi, takimi jak cewniki.

Jak wykazały badania szpitalnych ścieków, przeprowadzone przez naukowców z University of Nevada w Las Vegas (UNLV), można w nich wykrywać obecność niebezpiecznego grzyba znacznie wcześniej, niż u pacjentów pojawią się pierwsze objawy (http://dx.doi.org/10.1038/s41467-026-71960-5).

Badania prowadzone przez UNLV i opublikowane w roku 2023 były pierwszymi, które dowiodły skuteczności monitoringu kanalizacji w wykrywaniu C. auris w nieoczyszczonych ściekach.

Teraz uniwersytet – we współpracy z Southern Nevada Water Authority, Southern Nevada Health District, Auburn University, Nevada State Public Health Laboratory na University of Nevada w Reno oraz kilkoma lokalnymi agencjami zajmującymi się gospodarką ściekową - opublikował artykuł dowodzący, że pobieranie próbek ścieków surowych bliżej źródła pozwala wykryć lekooporne szczepy patogenu nawet pięć miesięcy przed wystąpieniem objawów u pacjentów. Dotyczy to próbek z kanałów ściekowych bezpośrednio obsługujących szpitale, domy spokojnej starości i placówki opieki długoterminowej.

„Te odkrycia otwierają nowe możliwości dla szpitali, które nie będą już musiały polegać wyłącznie na wskazówkach z dokumentacji medycznej lub indywidualnych badaniach pacjentów, którzy już chorują” – powiedział współautor badania, prof. Edwin Oh z UNLV.

Według badacza monitoring ścieków zapewnia nieinwazyjną biopsję społeczności szpitalnej na skalę placówki. Jak opisał, można w ten sposób uzyskiwać odpowiedzi na bieżąco, torując drogę do ratowania życia poprzez wcześniejsze wykrywanie obecności patogenów opornych na standardową kurację przeciwgrzybiczą. „Uzupełnienie nadzoru badaniami klinicznymi pozwala wykryć patogeny lekooporne miesiące wcześniej i daje lekarzom czas na zmianę leczenia, zanim dojdzie do epidemii” - podkreślił specjalista.

Zapobieganie zakażeniom i ich kontrola w placówkach opieki zdrowotnej są trudne, ponieważ grzyb może rozwijać się zarówno na suchych, jak i wilgotnych powierzchniach, takich jak meble, klamki, odzież i sprzęt medyczny. Wykazano również, że jest odporny na wiele środków dezynfekujących powierzchnie oraz wszystkie trzy rodzaje leków przeciwgrzybiczych. Więcej niż co trzeci pacjent z ciężkim zakażeniem C. auris umiera.

Autorzy porównali nieoczyszczone ścieki pobrane z centralnie zlokalizowanych miejskich oczyszczalni ścieków z próbkami o pobranymi z sieci kanalizacyjnej obsługującej trzy główne szpitale w południowej Nevadzie w latach 2021–2024. W ściekach pobranych bezpośrednio ze szpitalnych kanałów ściekowych stwierdzono stężenia C. auris prawie 100 razy wyższe niż w oczyszczalniach ścieków na skalę lokalną.

„Od 2020 roku monitorowanie ścieków okazało się niezwykle cenne dla zrozumienia transmisji w społecznościach chorób takich jak COVID-19 i grypa” – powiedział współautor badania, Daniel Gerrity, główny naukowiec w laboratorium badawczym Southern Nevada Water Authority. „Nowe wyniki podkreślają korzyści płynące z wdrożenia tego nowego narzędzia zdrowia publicznego bliżej placówek opieki zdrowotnej, co potencjalnie może prowadzić do skuteczniejszych opcji leczenia pacjentów” - zaznaczył.

Zespół badawczy wykorzystał dane do zbudowania jednego z największych na świecie repozytoriów C. auris. Kolejnym krokiem jest połączenie genomów z narzędziami molekularnymi i rozpoczęcie opracowywania nowych leków przeciwgrzybiczych – a być może nawet szczepionki, która będzie zwalczać lekooporne patogeny.

„Zbyt często choroba pacjenta jest pierwszym sygnałem, że szczep lekooporny pojawił się w placówce, a do tego czasu może już się rozprzestrzeniać” – powiedziała współautorka badania, Ching-Lan (Lanie) Chang, doktorantka neurobiologii na UNLV. „Monitoring ścieków to zmienia, dając pracownikom służby zdrowia, pacjentom i ich rodzinom przewagę, której wcześniej po prostu nie było. Nowe metody leczenia przeciwgrzybiczego i szczepionka pozostają celami długoterminowymi, ale repozytorium genomiczne, które zbudowaliśmy w ramach tej pracy, stanowi podwaliny. Badanie ścieków daje nam możliwość działania już teraz” - podkreśliła.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ bar/