Chodzi o komentowaną w ostatnich dniach w środowisku naukowym i akademickim decyzję ministra nauki Marcina Kulaska dotyczącą powołania nowego składu Zespołu Identyfikującego Członków Rady Narodowego Centrum Nauki. NCN to najważniejsza polska agencja wspierająca działalność naukową w zakresie badań podstawowych, działa w trybie konkursowym.

Z kolei najważniejszym zadaniem Zespołu Identyfikującego jest zarekomendowanie ministrowi kandydatów do Rady NCN, która ma kluczowe znaczenie dla określania priorytetów i kierunku działań Narodowego Centrum Nauki, a tym samym - wpływa na rozwój i poziom badań podstawowych w Polsce. Właśnie to jest powodem obaw ze strony przedstawicieli polskich naukowców, którzy wytykają członkom zespołu brak odpowiedniego doświadczenia i brak uznanego w świecie dorobku naukowego. Swój głos sprzeciwu opublikowała już Fundacja na rzecz Nauki Polskiej, a także byli przewodniczący i członkowie Rady NCN oraz pierwsi dwaj dyrektorzy agencji.

Teraz dołączyła ponad stuosobowa reprezentacja laureatów najbardziej znaczących polskich nagród naukowych (m.in. Nagród Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, Nagrody Polskiej Akademii Nauk, Nagrody Narodowego Centrum Nauki, Nagrody Premiera czy Nagrody Ministra Nauki) oraz prestiżowych europejskich grantów ERC.

W liście otwartym do premiera Donalda Tuska, który przekazano PAP, naukowcy podkreślili, że „powstanie Centrum i jego funkcjonowanie jest największym sukcesem w sferze nauki w wolnej Polsce i jednym z największych osiągnięć sfery publicznej w naszym kraju”. „NCN powstało, kiedy piastował Pan stanowisko Premiera RP, jest to więc część Pana spuścizny politycznej i wkładu w historię naszego kraju” – czytamy.

Sygnatariusze wskazali, że „kluczową rolę w działaniu Centrum pełni Rada NCN”. „Z wielkim niepokojem obserwujemy działania, których skutkiem może być upolitycznienie Rady NCN. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego ogłosiło skład zespołu identyfikującego członków tej Rady. Niestety, są to osoby bez odpowiedniego dorobku naukowego i rozpoznawalności w środowisku. Niektóre z nich są politycznie i zawodowo powiązane z kierownictwem MNiSW. Kłóci się to z ustawą o NCN, która mówi, że członkami zespołu powinny być osoby o uznanym i światowym dorobku naukowym, aktywne zawodowo i prowadzące badania naukowe oraz reprezentujące różne dziedziny nauki i środowiska naukowe” – wskazano.

Dlatego też naukowcy zwracają się do premiera z prośbą „o interwencję w tej sprawie, tak aby zespół nominujący został powołany ponownie, jednak tym razem z osobami całkowicie niezależnymi, o dużych osiągnięciach naukowych i najwyższym autorytecie w środowisku”.

„Jednocześnie ponawiamy apel o podwojenie budżetu NCN w 2027 roku w zakresie środków na badania oraz obsługę administracyjną procesu oceny grantów. To bez wątpienia najlepsza inwestycja w przyszłość Polski” – podkreślili sygnatariusze.

Zgodnie z zapisami ustawy o NCN Zespół Identyfikujący jest powoływany przez ministra nauki i szkolnictwa wyższego na cztery lata. Składa się z przewodniczącego i czterech członków. Według przepisów w skład zespołu mogą być powołane osoby: o uznanym światowym dorobku naukowym; aktywne zawodowo i prowadzące badania naukowe; reprezentujące różne dziedziny nauki i środowiska naukowe oraz niemające tzw. konfliktu interesów m.in. z członkami Rady NCN.

W odpowiedzi na pytanie PAP z ubiegłego tygodnia resort podkreślił, że nowy skład Zespołu Identyfikującego „został powołany zgodnie z przepisami ustawy o Narodowym Centrum Nauki”.

Obecny skład tworzą: dr hab. Maciej Raś (przewodniczący), dr hab. inż. Katarzyna Arkusz, prof. dr hab. Grzegorz Juras, dr hab. Mirosław Kowalski, dr hab. inż. Bartosz Mitka. (PAP)

Nauka w Polsce

akp/ bar/