Autorzy raportu zwrócili uwagę, że polska gospodarka kończy etap wzrostu oparty głównie na pracy, niższych kosztach i absorpcji zagranicznych technologii, a w coraz większym stopniu musi się opierać na rozwoju branż wykorzystujących wiedzę. To z kolei wymaga nakładów na innowację.

- Problemem jest przejście od innowacji do rynku: aktywność innowacyjną prowadziła 1/3 przedsiębiorstw, a sprzedaż nowych lub ulepszonych produktów to tylko 5,9 proc. przychodów w przemyśle i 4,6 proc. w usługach, przy dużej roli, jaką odgrywają w polskiej gospodarce małe i średnie przedsiębiorstwa - zauważył dr Wiktor Wojciechowski, współautor raportu.

W ocenie ekspertów Centrum Łukasiewicz problem stanowi struktura wydatków przeznaczanych w Polsce na badania i rozwój. O ile w sektorze usług Polska zbliżyła się pod tym względem do średniej unijnej, to już w przemyśle plasuje się znacznie poniżej, osiągając 34 proc. europejskiej średniej.

Jak wynika z raportu problem stanowi też ograniczona baza intelektualna. Absolwenci kierunków STEM (science, technology, engineering, mathematics) stanowią w Polsce mniej niż 20 proc. osób kończących studia, podczas gdy średnia w krajach OECD wynosi 26 proc., a w Niemczech 35 proc.

Kolejną barierą w przekładaniu innowacji na wzrost zysków przedsiębiorstw jest fakt, że własność intelektualna dotycząca znacznej części efektów badań wykonywanych w Polsce należy do podmiotów zagranicznych, które przejmują też związaną z innowacjami wartość dodaną. W rankingu największych firm świata Forbes 2000 znalazły się tylko cztery firmy, które mają siedzibę w Polsce.

W opinii autorów raportu naturalnym miejscem do tworzenia i wdrażania innowacji przemysłowych jest sektor obronny. Wymaga on bowiem wysokiej niezawodności produktów, krótkich cykli testowania, integracji wielu technologii i współpracy państwa z przemysłem.

Największy - zdaniem ekspertów - potencjał drzemie zaś w technologiach podwójnego zastosowania (dual use), czyli rozwiązaniach rozwijanych z myślą o zastosowaniu w obronności, które później mogą wzmacniać również przemysł cywilny.

- Warunkiem sukcesu jest przesunięcie od logiki zakupowej do logiki rozwojowej. Czyli powinniśmy mniej kupować gotowych produktów „z półki”, natomiast musimy prowadzić więcej badań w kraju. Potrzebujemy więcej prototypowania, więcej własności intelektualnej, która zostaje w Polsce, więcej zamówień wspierających wdrożenia, trafiających do polskiego przemysłu - zaznaczył Wojciechowski.

Wskazanym w raporcie przykładem kraju, który przekuł działania na rzecz zwiększenia swoich zdolności obronnych w rozwój i komercjalizację innowacji, jest Korea Południowa. Kraj ten od kilkudziesięciu lat formalnie znajduje się w stanie wojny z północnym sąsiadem - Koreańską Republiką Ludowo-Demokratyczną. Korea Południowa przeznacza na badania i rozwój ok. 5 proc. swojego PKB. Dla porównania: w Polsce jest to ok. 1,5 proc.

Centrum Łukasiewicz jest agencją rządową i organem zarządzającym Siecią Badawczą Łukasiewicz – jedną z największych sieci badawczych w Europie. Centrum pełni funkcję koordynującą i zarządczą dla ponad kilkudziesięciu instytutów badawczych. Zadaniem sieci jest przekształcanie wyników badań naukowych i prac rozwojowych w gotowe rozwiązania i technologie, które mogą znaleźć zastosowanie w biznesie. (PAP)

gkc/ pad/