„W tym roku stawiamy sobie wyższe cele. Nie tylko oznakowaliśmy więcej ptaków niż rok temu, ale dysponujemy także nieco ulepszonym sprzętem. Nadajniki przeszły kolejne udoskonalenia techniczne, które mają dać nam jeszcze precyzyjniejsze dane. Równocześnie chcemy pokazać, że bociany można obserwować w nowy, niezwykle ciekawy sposób, gdy to same ptaki mogą dokumentować swoje otoczenie” – wyjaśnił kierownik projektu z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu (UPP) prof. Piotr Tryjanowski, cytowany w komunikacie uczelni.

Badania prowadzone są na Opolszczyźnie, gdzie populacja bocianów białych jest monitorowana od 1973 r.

W tegorocznych badaniach terenowych dużym wyzwaniem okazały się dla naukowców rekordowo wysokie temperatury. Jak wspomina jednak prof. Tryjanowski, bociany okazały się niezwykle odporne na upały. „Te ptaki są przystosowane do warunków występujących w północnej Afryce, a także w gorących regionach Hiszpanii lub Portugalii. Obserwując je w obecnym skwarze, mogliśmy lepiej zrozumieć, jak radzą sobie w ekstremalnych warunkach, i trzeba powiedzieć, że czasami zaskakująco dobrze” – ocenił ornitolog.

Po raz pierwszy w historii projektu do badań przyłączył się międzynarodowy partner z Etiopii – ekspert w dziedzinie bioróżnorodności Amare Gibru związany z Ethiopian Biodiversity Institute.

„Nasze bociany spędzają znaczną część roku w Afryce – w Etiopii i wielu innych miejscach. Chcemy kiedyś rozszerzyć projekt na oba kontynenty, śledzić bociany zarówno w Polsce, jak i na ich zimowiskach. Współpraca z lokalnymi badaczami to pierwszy krok ku temu celowi” – podkreślił prof. Łukasz Jankowiak z Uniwersytetu Szczecińskiego, cytatowany materiale prasowym.

Joachim Siekiera z Grupy SILESIANA, od lat zaangażowany w znakowanie bocianów, wyjaśnił, że nadajniki GPS pozwalają śledzić każdy ruch ptaka z dokładnością do kilkudziesięciu metrów. „Ale pracujemy też z tradycyjnymi kolorowymi obrączkami, które pozwalają zwykłym obserwatorom rozpoznać indywidualne osobniki. (…) W tym sezonie znacząco ulepszaliśmy procedury zakładania sprzętu, aby jeszcze bardziej minimalizować stres dla ptaków” – zaznaczył.

W tym sezonie bociany są również wyposażone w kamery. Wśród materiałów zebranych podczas badań znajduje się zdjęcie, na którym pierwszy raz w historii bocian udokumentował pracę człowieka.

„To zdjęcie jest dla nas symboliczne. Przez lata to my fotografowaliśmy bociany. Tym razem rola się odwróciła. Pokazuje to nie tylko techniczny postęp, ale także zmianę perspektywy, że te ptaki nie są dla nas tylko obiektami badań. Są samodzielnymi istotami, żyjącymi swoim własnym życiem” – podkreśliła odpowiadająca za dokumentację projektu Eliza Bartolik z UPP.

Prof. Jankowiak, odpowiedzialny za analizę zebranych danych, zwrócił uwagę na skalę przedsięwzięcia: „W tym sezonie zbieramy jeszcze więcej informacji niż rok temu. Każdy nadajnik GPS transmituje dane co kilka minut – to tysiące punktów danych dziennie. Równocześnie pracujemy z wideo, fotografiami, danymi behawioralnymi. Wyzwanie polega na tym, aby to wszystko ustandaryzować i przeanalizować w sensowny sposób. (…) Odkrywamy rzeczy o bocianach, które wcześniej pozostawały ukryte”.

Z kolei dr hab. Piotr Profus z Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie podkreślił, że bocian to nie tylko charyzmatyczny gatunek ptaka. „To wskaźnik zdrowia całych ekosystemów, które zamieszkuje. (…) Rozumiejąc, gdzie latają bociany, gdzie spędzają czas, w jakich warunkach rozwijają się ich pisklęta, możemy lepiej chronić siedliska” – powiedział.

Prof. Tryjanowski uważa, że bocianami interesują się nie tylko badacze: „Ludzie są ciekawi. Przychodzą do nas w teren, pytają, robią zdjęcia. To świetnie. Chcemy, aby ta ciekawość przerodziła się w świadomość i dbałość o ptaki” - dodał. (PAP)

Nauka w Polsce

abu/ agt/