Przypominająca kształtem dżdżownicę mała, bezbarwna ryba Gangaichthys indonepalicus żyje pod Niziną Hindustańską w stanie Bihar w północnych Indiach. To pierwsza żyjąca pod ziemią ryba, jaką zarejestrowano w Nizinie Gangesu.

Badania (DOI:10.3897/zookeys.1289.188089) zostały przeprowadzone przez międzynarodowy zespół naukowców z Thackeray Wildlife Foundation w Bombaju w Indiach, Uniwersytetu Shivaji w Kolhapur, Shanghai Synchrotron Radiation Facility w Chińskiej Akademii Nauk oraz Zoological Survey of India w Gopalpur-on-Sea.

Na ślad nowego gatunku naprowadził badaczy opublikowany na TikToku w roku 2024 krótki klip wideo, na którym widać maleńką rybę wynurzającą się ze studni głębinowej w pobliżu granicy Indii i Nepalu.

„Unikalna morfologia ryby na filmie, i fakt, że w regionie nie występują żadne znane ryby stygobityczne (przystosowane do życia w wodach podziemnych), zmotywowały nas do odnalezienia gatunku i ustalenia jego tożsamości” – stwierdził zespół badawczy.

Pozyskanie żywych osobników wymagało intensywnych prac terenowych w Biharze, gdzie naukowcy własnymi rękami pompowali tysiące litrów wody z lokalnych ręcznych pomp.

"To było wyzwanie!” – podkreślił Akshay Khandekar z Thackeray Wildlife Foundation. - „Identyfikacja potencjalnych pomp ręcznych i studni oraz uzyskanie pozwolenia od ich właścicieli na pobranie wody w celu poszukiwania ryb okazało się trudne. Stało się to jeszcze trudniejsze, gdy w końcu zaczęliśmy ręcznie pompować wodę”.

Pierwszy okaz wyłonił się po wypompowaniu około 2000 litrów wody, ale doznał uszkodzeń w trakcie procesu i natychmiast padł. Drugi i jedyny nienaruszony okaz (później oznaczony jako holotyp tego gatunku) został znaleziony w tej samej studni po wypompowaniu dodatkowych 500 litrów wody.

Nowo opisana ryba mierzy około czterech centymetrów długości i posiada adaptacje fizyczne do życia w całkowitej ciemności, m.in. zmniejszone oczy zasłonięte skórą, niepigmentowane, półprzezroczyste ciało i wyraźny brak żeber. Zaawansowane skanowanie mikrotomograficzne i analiza genetyczna potwierdziły, że reprezentuje ona całkowicie odrębny rodzaj w obrębie rodziny Chaudhuriidae.

„Gangaichthys oznacza rybę z Gangesu” – wyjaśnił Agarwal, odnosząc się do nazwy nowego rodzaju. - „Ganga, czyli Ganges, to jedna z najważniejszych rzek w Indiach, będąca źródłem słodkiej wody, pożywienia i środków do życia dla milionów ludzi, a także odgrywająca ważną rolę w religii hinduistycznej. Jest to pierwsza ryba stygobityczna z Niziny Hindustańskiej i dorzecza Gangesu”.

Odnosząc się do samej nazwy gatunku, Tejas Thackeray skomentował: „Ponieważ gatunek ten występuje na granicy Indii i Nepalu, wybraliśmy epitet gatunkowy indonepalicus, który odzwierciedla rozmieszczenie geograficzne gatunku”.

Agarwal odniósł się również do szerszego kontekstu odkrycia i wyzwań związanych z badaniem siedlisk podziemnych: „Indie to niezwykle zróżnicowany kraj, charakteryzujący się ogromnymi gradientami klimatu i topografii oraz wieloma regionami biogeograficznymi. Istnieje jednak ogromna luka w wiedzy, zarówno w ujęciu linneuszowskim, jak i walaceowskim, a wiele gatunków wciąż czeka na odkrycie. Odkrycie tej ryby jest w pewnym sensie symptomatyczne dla ogólnych badań nad bioróżnorodnością w Indiach, chociaż pobieranie próbek siedlisk podziemnych jest szczególnie trudne”.

Paweł Wernicki(PAP)

pmw/ zan/