12 sierpnia wieczorem miliony osób obserwowały pierwsze od 1999 r. całkowite zaćmienie Słońca widoczne w kontynentalnej części Europy. Największe emocje zjawisko to wzbudziło na Islandii i w Hiszpanii, gdzie całkowita faza zaćmienia trwała najdłużej i była najlepiej widoczna.

Na zjawisko zareagowały również zwierzęta. Przeprowadzone w Hiszpanii i Portugalii badanie służyło zrozumieniu tego, jak poszczególne zwierzęta zmieniły swoje zachowanie w wyniku nagłego zapadnięcia ciemności za dnia.

Do badań wykorzystano m.in. wysokiej rozdzielczości kamery, a także nowoczesne systemy rejestracji dźwięków, w tym sprzęt przeznaczony do śledzenia wokalizacji ptaków. Obserwacje odbyły się pod kierunkiem Iberyjskiego Stowarzyszenia Ogrodów Zoologicznych (AIZA).

Naukowcy zauważyli - na bazie wstępnych wyników obserwacji - że mniej więcej połowa z kilkudziesięciu badanych gatunków zmieniła swoje zachowanie.

Lwy po rozpoczęciu zaćmienia zwiększyły swoją aktywność. Wraz ze zwiększaniem się ciemności wykazywały coraz większy niepokój.

Samiec sitatungi sawannowej zwiększył swoją aktywność i wielokrotnie próbował kopulować z samicami, co jest zachowaniem typowym dla tego gatunku wczesnym rankiem.

Orangutany w trakcie zaćmienia Słońca pozostawały na zewnątrz, wielokrotnie patrząc w niebo. Po powrocie światła jeden z osobników wydawał odgłosy, a samica obejmowała swoje potomstwo.

W inny sposób zachowywały się szympansy – te podczas zaćmienia spokojnie przygotowywały się do snu.

Z kolei obserwowane gatunki słoni tylko nieznacznie zmieniły swoje zachowanie. O ile słonie indyjskie - pozostając stosunkowo spokojne - wydawały delikatne odgłosy, o tyle słonie afrykańskie w okresie największej ciemności pozostały nieruchome w grupie. Wraz z powrotem światła wznowiły swoją aktywność.

Zachowania zwierząt morskich analizowano w akwarium Zoomarine w Algarve (Portugalia), ale większość obserwowanych gatunków nie wykazywała zmian w zachowaniu. Biolodzy tłumaczą to faktem, że w tym regionie Płw. Iberyjskiego zaćmienie Słońca było tylko częściowe.

W algarwijskiej placówce największe zmiany zaobserwowano w zachowaniu motyli, których aktywność stopniowo malała podczas zaćmienia. W czasie kulminacji zjawiska pozostawały one nieruchome na liściach.

Badanie przeprowadzili pracownicy 13 ogrodów zoologicznych oraz akwariów w Hiszpanii i Portugalii.

Koordynatorzy studium z AIZA wyjaśnili, że aby odróżnić zachowania „typowe” od „nietypowych”, poszczególne zwierzęta obserwowano w dniach poprzedzających zaćmienie o tej samej porze, o jakiej miało dojść do tego zjawiska. Dane porównywano następnie z obserwacjami w trakcie zaćmienia Słońca.

Z Lizbony Marcin Zatyka (PAP)

zat/ bar/