Satelita SMILE (ang. Solar wind Magnetosphere Ionosphere Link Explorer) został wystrzelony na pokładzie rakiety Vega-C z Europejskiego Portu Kosmicznego w Gujanie Francuskiej 19 maja, a na docelową orbitę dotarła 20 czerwca. 

Od tamtej pory – jak poinformowała ESA – zespoły europejski i chiński przygotowywały sondę do zbierania informacji naukowych, m.in. rozkładały i uruchamiały poszczególne mechanizmy, włączały instrumenty i sprawdzały komunikację między satelitą a Ziemią.

Orbita SMILE jest mocno eliptyczna: przebiega 5027 km nad biegunem południowym oraz 120 920 km nad biegunem północnym. Nad biegunem północnym sonda zbiera dane na temat magnetosfery wokół Ziemi oraz zórz polarnych, a potem zbliża się do Ziemi nad biegunem południowym, aby przesłać dane.

Głównym celem misji są badania oddziaływań pomiędzy Słońcem a Ziemią, w szczególności interakcji wiatru słonecznego z magnetosferą. Magnetosfera to magnetyczny bąbel wokół Ziemi. Chroni planetę przed bombardowaniem cząstkami docierającymi ze Słońca, głównie protonami i elektronami.

Dzięki SMILE naukowcy chcą dowiedzieć się więcej o pogodzie kosmicznej, m.in. burzach słonecznych i geomagnetycznych. Sonda przeprowadzi m.in. pierwsze w historii obserwacje pola magnetycznego Ziemi za pomocą kamery rentgenowskiej i zórz polarnych z wykorzystaniem kamery ultrafioletowej.

„Satelita SMILE otrzymał teraz zgodę na rozpoczęcie operacji naukowych. To bardzo ważny kamień milowy – ogłaszam to z prawdziwą przyjemnością – i jestem pewna, że nasza doskonała współpraca dostarczy przełomowych danych naukowcom na całym świecie” – powiedziała cytowana w komunikacie dyrektor ds. nauki w ESA, astrofizyczka prof. Carole Mundell.

Operatorzy najwięcej czasu poświęcili testowaniu zestawu czterech instrumentów naukowych sondy SMILE – kamery do obrazowania promieniowania rentgenowskiego (SXI), kamery do rejestrowania zórz polarnych w ultrafiolecie (UVI), magnetometru (MAG) i analizatora lekkich jonów (LIA). 

Każdy z tych instrumentów gromadzi informacje, które pomogą lepiej zrozumieć burze słoneczne, burze geomagnetyczne i zjawiska związane z pogodą kosmiczną. SMILE dostarczy danych dotyczących interakcji aktywności słonecznej z polem magnetycznym Ziemi, mechanizmów powstawania zórz polarnych oraz wpływu tych zjawisk na infrastrukturę elektroniczną na Ziemi i w jej pobliżu.

Sonda dostarczyła już m.in. nagranie z kamery UVI, która uchwyciła pełny pierścień zorzy polarnej wokół bieguna północnego w świetle ultrafioletowym. Materiał pokazuje aktywność w pierścieniu zorzy polarnej spowodowaną zaburzeniami w polu magnetycznym Ziemi wywołanymi napływem cząstek wiatru słonecznego. 

Kamera rentgenowska SXI również została pomyślnie uruchomiona i wykonała pierwsze zdjęcia. Jak zaznaczyli badacze, instrument działa poprawnie, jednak wykrywa obecnie zbyt dużo niepożądanego (rozproszonego) światła, które utrudnia obserwacje Ziemi. Aby je ograniczyć, operatorzy wprowadzają zdalnie odpowiednie zmiany w ustawieniach aparatu i aktualizacje oprogramowania.

Ilość zakłócającego obserwacja światła maleje też naturalnie, w miarę jak SMILE oddala się od Ziemi po swojej orbicie, a na półkuli północnej zbliża się zima. Minimum ma osiągnąć w połowie października i wtedy SXI wykona m.in. pierwsze prawidłowe zdjęcie magnetopauzy (miejsca, w którym występuje równowaga ciśnienia wiatru słonecznego i ciśnienia pola magnetycznego Ziemi).

„Dane zebrane przez SMILE pomogą nam lepiej zrozumieć Ziemię i cały Układ Słoneczny. Wynikające z misji odkrycia naukowe poprawią modele środowiska magnetycznego Ziemi, co ostatecznie może przyczynić się do zapewnienia bezpieczeństwa astronautów i technologii kosmicznych w nadchodzących dziesięcioleciach” – mówił przed startem satelity Philippe Escoubet, naukowiec projektu SMILE z ESA.

Nad przygotowaniem misji, która ma potrwać 3 lata, pracowało ponad 250 naukowców i inżynierów. SMILE jest wspólną misją Europejskiej Agencji Kosmicznej i Chińskiej Akademii Nauk (CAS). 

Na stronie ESA można obejrzeć cykl „Let’s Smile” – kilka filmów dokumentalnych poświęconych przygotowaniom do misji od czerwca 2024 r. do maja 2026 r. (PAP)

abu/ agt