Wiadomo, że gdy gwiazdy takie, jak Słońce, docierają do końcowych etapów swojej ewolucji, znacznie zwiększają swoje rozmiary, stając się czerwonymi olbrzymami. W tym procesie mogą pochłonąć część planet, na przykład Słońce zapewne pochłonie Merkurego i Wenus, a być może nawet Ziemię. Potem gwiazda odrzuca zewnętrzne warstwy, co może destrukcyjnie wpływać też na kolejne planety. Na koniec pozostaje jądro gwiazdy – biały karzeł.

Skaliste ciała, które przetrwały wokół gwiazdy, mogą ulec rozpadowi, w wyniku czego powstanie dysk materii otaczający gwiazdę. Dyski materii są znane astronomom od dawna i zaobserwowano je również w przypadku białych karłów. Jednak w przypadku białego karła mamy do czynienia z zupełnie innym etapem ewolucji gwiazdy niż dyski protoplanetarne w początkach istnienia gwiazdy i jej systemu planetarnego.

Okazuje się, że dysk otaczający białego karła J1328−1450 różni się od tych znanych wokół innych martwych gwiazd. Zamiast pojedynczego pierścienia planetarnych gruzów, są tutaj dwa pierścienie oddzielone wyraźną przerwą.

Według badaczy skomplikowana podwójna struktura jest utrzymywana przez dwa obiekty planetarne, które musiały przetrwać. Obiekt w pierścieniu wewnętrznym ma rozmiar typowej planetoidy (asteroidy) o kilku kilometrach średnicy. Natomiast obiekt w pierścieniu zewnętrznym jest spory, o wielkości Plutona albo nawet Księżyca. 

Co więcej, wykryto w dysku pierwiastki wapń, tlen, magnez i żelazo, a to skład podobny do materiału planetarnego. Na dodatek oba pierścienie wyraźnie różnią się od siebie składem. W wewnętrznym jest dużo magnezu w formie gazowej, a w zewnętrznym prawie go nie ma. Czyli materia zasilająca pierścienie pochodzi od dwóch osobnych planet różniących się budową albo od dwóch różnych części jednej planety (np. od skorupy i jądra).

Obserwacji dokonano przy pomocy Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) w Obserwatorium Paranal w Chile. Przyrząd ten należy do Europejskiego Obserwatorium Południowego - międzynarodowej organizacji badawczej, której członkiem jest Polska.

Wyniki badań przedstawiono w artykule, który ukazał się w „Nature Astronomy”. Pierwszym autorem pracy jest Nicola Pietro Gentile Fusillo z Uniwersytetu w Trieście oraz z Obserwatorium Astronomicznego INAF w Trieście we Włoszech. (PAP)

cza/ agt/