Bakterie stają się oporne na antybiotyki, które jeszcze niedawno pozwalały skutecznie zwalczać zakażenia. Do narastania tego problemu przyczyniamy się również sami, niewłaściwie stosując antybiotyki. Antybiotykooporność to cicha pandemia naszych czasów – oceniła dr Olga Fedorowicz.
Światowy Tydzień Wiedzy o Antybiotykach obchodzony jest co roku w dniach 18–24 listopada. Antybiotyki należą do najważniejszych odkryć w historii medycyny. Przed ich wprowadzeniem do powszechnego użytku nawet stosunkowo częste zakażenia bakteryjne, takie jak np. zapalenie płuc, mogły kończyć się śmiercią. Dziś trudno wyobrazić sobie bez nich również współczesną chirurgię, transplantologię czy terapię onkologiczną. Tymczasem skuteczność tych leków jest zagrożona – czytamy w komunikacie przesłanym we wtorek przez Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu.
Jak podkreślono, problemem jest antybiotykooporność, czyli zdolność bakterii do przeżywania i namnażania się mimo zastosowania antybiotyków, które wcześniej były wobec nich skuteczne. To naturalne zjawisko, jednak niewłaściwe i nadmierne stosowanie antybiotyków znacznie przyspiesza jego rozwój. W rezultacie zakażenia stają się coraz trudniejsze do leczenia, wymagają dłuższej hospitalizacji, a niekiedy okazują się niemożliwe do opanowania dostępnymi lekami.
„Antybiotykooporność to cicha pandemia naszych czasów. Antybiotyki zrewolucjonizowały medycynę, ale musimy pamiętać, że ich skuteczność nie jest nam dana raz na zawsze. Bakterie uczą się, jak bronić się przed lekami, a my, popełniając błędy w ich stosowaniu, ułatwiamy im to zadanie. Są to leki, które ratują życie, ale tylko wtedy, gdy korzystamy z nich rozsądnie” - powiedziała cytowana w komunikacie dr Olga Fedorowicz z Katedry i Zakładu Farmakologii Klinicznej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.
Jednym z najczęstszych błędów jest oczekiwanie, że antybiotyk pomoże przy każdej infekcji. Tymczasem leki te działają na bakterie, a nie na wirusy. Mogą natomiast powodować działania niepożądane i przyczyniać się do rozwoju antybiotykooporności.
Walka z antybiotykoopornością nie kończy się jednak w gabinecie lekarskim ani w szpitalu. Coraz większe znaczenie ma podejście określane jako One Health, czyli „Jedno Zdrowie”, promowane m.in. przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Zakłada ono, że zdrowie ludzi, zwierząt i środowiska jest ze sobą ściśle powiązane.
Właśnie do tej koncepcji nawiązuje tegoroczne hasło Światowego Tygodnia Wiedzy o Antybiotykach: „One Health, one action: Prevent AMR now” („Jedno Zdrowie, jedno działanie – powstrzymajmy lekooporność już teraz”). Kampania, zapoczątkowana przez WHO w 2015 roku, ma zwiększać świadomość zagrożeń związanych z narastającą opornością drobnoustrojów na leki.
Bakterie oporne na antybiotyki mogą przenosić się między ludźmi, zwierzętami i środowiskiem. Dlatego racjonalne stosowanie tych leków jest ważne nie tylko w medycynie, ale także w weterynarii i rolnictwie. Znaczenie mają również codzienne zachowania, w tym właściwe postępowanie z niewykorzystanymi lekami.
„Każdy z nas może przyczynić się do ochrony skuteczności antybiotyków. Wystarczy przestrzegać kilku prostych zasad: nie przyjmować ich na własną rękę, nie wymuszać recepty na lekarzu, a jeśli antybiotyk został zalecony, stosować go dokładnie według wskazań, bez samodzielnego skracania czy przedłużania terapii. Pamiętajmy też, żeby niewykorzystanych lub przeterminowanych leków nie wyrzucać do zwykłego kosza ani nie wylewać do kanalizacji, lecz oddawać do wyznaczonych punktów np. w aptekach” - powiedziała badaczka.
Ważną rolę w ograniczaniu antybiotykooporności odgrywają również szczepienia ochronne. Zapobiegając zakażeniom, zmniejszają ryzyko powikłań i wtórnych zakażeń bakteryjnych, a tym samym ograniczają potrzebę stosowania antybiotyków. Szczepienia są więc nie tylko sposobem ochrony przed chorobami zakaźnymi, ale również istotnym elementem strategii przeciwdziałania narastaniu antybiotykooporności.(PAP)
ros/ bar/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.