Nowo zidentyfikowane białko nerkowe TMEM174 może chronić naczynia krwionośne – informuje pismo „Scientific Reports”.
Wraz z wiekiem i/albo postępem niektórych chorób, naczynia krwionośne mogą stawać się sztywniejsze i mniej sprężyste. Zmiany te mogą zwiększać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i skracać życie.
Jednym z czynników wywołujących twardnienie naczyń krwionośnych jest wyższy niż normalnie poziom fosforanów we krwi. Dotyczy to przede wszystkim osób z przewlekłą chorobą nerek (PChN), które mniej skutecznie filtrują produkty przemiany materii.
Odkryte w nerkach przez naukowców z Wydziału Medycznego Uniwersytetu Kolorado (CU Anschutz School of Medicine) specyficzne białko TMEM174 reguluje poziom fosforanów we krwi. Utrzymywanie prawidłowego poziomu fosforanów zmniejsza ryzyko twardnienia naczyń krwionośnych i chorób sercowo-naczyniowych. Te odkrycia mogą mieć szczególnie istotne znaczenie dla pacjentów z PChN.
Niedobór tego białka przyspiesza twardnienie naczyń krwionośnych i skraca oczekiwaną długość życia w modelach zwierzęcych, zwłaszcza w połączeniu z dietą bogatą w fosforany. Dieta o niskiej zawartości fosforanów pomogła złagodzić niektóre z tych negatywnych skutków.
„Fosforany są bardzo niedoceniane, jeśli chodzi o wpływ na długowieczność ssaków. Im wyższe stężenie fosforanów we krwi, tym krótsze życie” – powiedział dr Makoto Miyazaki, główny autor nowego badania (DOI:10.1038/s41598-026-74353-2).
Fosfor jest niezbędnym dla budowy kości. Występuje w wielu produktach – od mięsa, drobiu i ryb po produkty pełnoziarniste, orzechy, rośliny strączkowe i produkty mleczne – zazwyczaj w postaci organicznych związków fosforanowych.
Przetworzona żywność i napoje również mogą zawierać dodatki fosforanowe, które przedłużają okres przydatności do spożycia i poprawiają smak.
Organizm potrzebuje pewnej ilości fosforu dla zdrowia, ale jego nadmiar we krwi (hiperfosfatemia) może wywołać wiele problemów zdrowotnych. Chodzi zwłaszcza o fosforanowe dodatki do żywności, które wchłaniają się szybciej i pełniej niż fosforany organiczne z pokarmu.
Kiedy poziom fosforanów przez długi czas utrzymuje się na wysokim poziomie, komórki mięśni gładkich w ścianach naczyń krwionośnych zaczynają zachowywać się jak komórki kościotwórcze: odkładają w ścianach naczyń krwionośnych kryształy fosforanu wapnia, co powoduje ich sztywnienie (czyli wapnienie). Zdrowe naczynia krwionośne powinny być elastyczne, rozszerzając się i kurcząc zgodnie z przepływem krwi.
Nerki zwykle odfiltrowują z krwi nadmiar fosforanów, zanim dojdzie do problemów. Jednak u osób z PChN zdolność do usuwania fosforanów i innych substancji z krwi słabnie.
Kiedy nerki usuwają fosforany z krwi, część z nich (ale nie całość), zostaje wydalona z moczem. Białko o nazwie NPT2A reabsorbuje około trzech czwartych fosforanów z powrotem do krwiobiegu, dzięki czemu organizm nie traci zbyt dużej ilości fosforu naraz.
Jednak ta reabsorpcja może stać się problemem, jeśli poziom fosforanów jest wysoki. Miyazaki i jego współpracownicy odkryli, że inne białko, TMEM174, równoważy NPT2A, wiążąc się z nim i spowalniając tempo jego resorpcji.
Nowe badanie podkreśliło, jak istotne jest TMEM174 dla utrzymania prawidłowego poziomu fosforanów. Naukowcy odkryli, że w modelach zwierzęcych niedobór TMEM174 powodował problemy z regulacją poziomu fosforanów we krwi, sprzyjał wapnieniu naczyń i znacznie skracał długość życia.
„Nie do końca rozumiemy jeszcze, jak to się dzieje, ale TMEM174 w jakiś sposób destabilizuje NPT2A – mówi Miyazaki. - A bez wystarczającej ilości TMEM174 homeostaza zostaje zaburzona”.
Niedobór TMEM174 wydaje się być spowodowany głównie genetyką, a nie przewlekłą chorobą nerek. Jednak nowe badania sugerują, że pacjenci z przewlekłą chorobą nerek, którzy również nie mają wystarczającej ilości TMEM174, mogą być narażeni na złożone zagrożenia zdrowotne.
Miyazaki ma nadzieję, że odkrycia otworzą drogę do nowych metod leczenia, które pomogą powstrzymać organizm przed ponownym wchłanianiem nadmiaru fosforanów w nerkach.
Pewną korzyść mogą przynieść zmiany w diecie – zwłaszcza ograniczenie spożycia produktów typu fast food, wędlin, napojów gazowanych i innych artykułów wysokoprzetworzonych, które zawierają dużo fosforanów. Jednak osobom z przewlekłą chorobą nerek może być bardzo trudno kontrolować poziom fosforanów wyłącznie za pomocą diety. Związki te występują w tak wielu produktach spożywczych, że ich całkowite wyeliminowanie jest praktycznie niemożliwe.
W swoich przyszłych badaniach Miyazaki zamierza kontynuować analizę białek obecnych w nerkach, a także hormonów, które pomagają utrzymać równowagę chemiczną w całym organizmie. Planuje również zgłębić przyczyny częstego występowania złogów wapnia w naczyniach krwionośnych u osób z PChN.
„Naukowcy badają homeostazę fosforanów od ponad 100 lat, więc odkrycie nowego białka, które reguluje ich poziom, jest czymś wyjątkowym” – zaznaczył Miyazaki.
Paweł Wernicki (PAP)
pmw/ agt/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.