Fotopułapki - kamery automatycznie rejestrujące ruch w terenie - od lat służą przede wszystkim do badania dzikich zwierząt. Teraz międzynarodowy zespół naukowców przekonuje, że te same urządzenia mogą wnieść ogromny wkład w monitoring fenologii roślin: sezonowych rytmów rozwoju liści, kwitnienia czy owocowania.
W artykule opublikowanym właśnie w czasopiśmie „Nature Reviews Biodiversity” autorzy wskazują, że globalna sieć fotopułapek rośnie bardzo szybko i pokrywa obszary, do których tradycyjne metody obserwacji roślin docierają rzadko: od wysokich gór, przez tundrę, po odległe lasy. Większość kamer posiada nie tylko tryb wyzwalany ruchem zwierząt, ale także tryb time-lapse, czyli wykonywanie regularnych zdjęć o stałych porach. Dzięki temu w jednym miejscu i czasie można rejestrować zarówno zwierzęta, jak i stan roślinności.
To połączenie ma szczególne znaczenie w dobie zmian klimatu. Termin rozwoju roślin wpływa na dostępność pokarmu i schronień dla zwierząt, a rozbieżności w terminach (np. między zazielenianiem się roślin a migracją ptaków czy rozrodem ssaków) mogą mieć poważne konsekwencje ekologiczne. Fotopułapki dają szansę na jednoczesne śledzenie obu stron tej relacji – czego nie zapewniają ani satelity, ani klasyczne obserwacje naziemne.
„Przez lata fotopułapki wykorzystywałem głównie w badaniach ptaków i ssaków – do dokumentowania ich obecności, aktywności czy zachowań. Dopiero praca w Institute for Advanced Study na Uniwersytecie Technicznym w Monachium (IAS TUM), w zespole współpracującym z prof. Annette Menzel, otworzyła mi oczy na szersze możliwości tych urządzeń. Zaczęliśmy je traktować nie tylko jako narzędzie do monitoringu fauny, ale także jako źródło danych o fenologii roślin. Okazuje się, że zdjęcia, które wcześniej były dla nas tylko tłem, zawierają cenne informacje o rytmie życia roślinności. To zmiana perspektywy – z czysto zoologicznej na bardziej holistyczną, ekosystemową” – wyjaśnia współautor badania, prof. Piotr Tryjanowski z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.
W badaniu brali udział naukowcy z Chin, Niemiec, Szwecji, Holandii, Czech i Polski.
Zwracają oni uwagę, że wykorzystanie fotopułapek do celów fenologicznych wymaga pewnych dostosowań: stabilnego ustawienia kamer, odpowiedniego kąta i rozdzielczości oraz włączenia trybu time-lapse. Wyzwaniem jest też przetwarzanie ogromnej liczby zdjęć, do tego powstałych w zmiennych warunkach oświetlenia i na złożonym tle roślinności. Zespół uruchomił w tym celu otwartą platformę PhenoTrap, która ma służyć do gromadzenia, standaryzacji i analizy takich danych, a w przyszłości – do automatycznego wykrywania faz fenologicznych przy pomocy sztucznej inteligencji.
Naukowcy zachęcają wszystkich użytkowników fotopułapek, by włączali tryb time-lapse, zachowywali archiwalne zdjęcia z widoczną roślinnością i – jeśli to możliwe – udostępniali materiał na platformie PhenoTrap. W ten sposób istniejąca już infrastruktura monitoringu dzikiej przyrody może zacząć służyć również lepszemu rozumieniu zmian w rytmie życia roślin i ich powiązań ze zwierzętami. (PAP)
Nauka w Polsce
zan/ agt/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.