- Temat popularyzacji i komunikacji nauki, czyli też szerzej mówiąc – angażowania społeczeństwa w naukę, staje się w Polsce coraz bardziej żywy – mówi dyrektorka CN Experyment, w którym w czwartek i piątek odbywa się 7. edycja festiwalu ScienceCom - wydarzenia poświęconego komunikacji naukowej, z udziałem ponad 30 kół studenckich z kilkunastu uczelni.

Alicja Harackiewicz podkreśla, jak ważne jest, aby młodzi ludzie – uczniowie i studenci - uczyli się prezentować swoje badania, uczyli się argumentacji i syntetycznej wypowiedzi o istocie tego wynalazku, uczyli się dostosować przekaz do odbiorcy.

- Czasami nawet bardzo profesjonalna młodzież studencka jest bardzo nieśmiała – i dopiero uczy się formułować: czym my się właściwie zajmujemy? Po co nam badanie, które robimy w ramach projektu studenckiego? Czego badania dotyczą, po co się je prowadzi, od czego się zaczęło, co ją interesuje i o czym się uczy. I jaki to może mieć wpływ na nasze życie, rozwój, bezpieczeństwo. Jeżeli w przyszłości taki uczeń czy student zostanie na uczelni, być może zostanie dydaktykiem - a nie będzie umiał przekazać wiedzy, zainteresować rówieśników, innych naukowców, a może polityków w regionie czy nawet mieszkańców, którzy są na przykład przeciwko jakiemuś rozwiązaniu – to nie zrealizujemy misji nauka dla społeczeństwa – mówi.

Nauka komunikacji naukowej przez młodych ludzi, członków kół naukowych, pozwala im też wyjść poza swoje zainteresowania i znajdować wspólne elementy z innymi kierunkami nauki. - Dziś nauka musi być interdyscyplinarna, a my próbujemy pokazać młodym naukowcom, żeby nie myśleli o swojej dyscyplinie wąsko, ale by patrzyli szeroko na możliwości edukacji, rozwoju, badań i temu mogą służyć umiejętności komunikacyjne – wskazała dyrektor Experymentu.

Alicja Harackiewicz dodała, że centra nauki to część ekosystemu, który zajmuje się angażowaniem społeczeństwa w naukę.

- To jeden z naszych podstawowych celów. Dlatego cieszę się, że temat komunikacji naukowej i popularyzacji staje się w Polsce coraz ważniejszy. W środowiskach akademickich głośno mówi się o tym, żeby popularyzację nauki wpleść w programy nauczania na uczelniach czy do szkół doktoranckich; aby rozwijać projekty, w ramach których już działający naukowcy czy dydaktycy mogliby profesjonalizować swoje działania w komunikacji z mediami czy innymi grupami interesariuszy. Ale aby to mogło się zdarzyć za kilka lat na uczelniach - już dziś trzeba zacząć od młodszych. Dobrze, aby nie tylko studenci, ale i uczniowie szkół ponadpodstawowych czy starszych klas szkół podstawowych nabyli umiejętności komunikacyjnych, także w obszarze rozumienia różnych dyscyplin naukowych oraz kierunków edukacyjnych – mówiła Alicja Harackiewicz.

Nauka komunikacji naukowej, według dyrektor centrum, jest istotna i procentuje na wielu poziomach.

- No bo po co jest nauka? Żeby rozwijać i wzmacniać społeczeństwo – skonstatowała. Jak dodała, komunikacja działa też na korzyść samej nauki: pomaga „wyrobić dla niej szacunek, a także umiejętność słuchania, rozumienia procesu i metody badawczej, a nie oczekiwania gotowych rozwiązań. A jeżeli po obydwu stronach będzie bariera komunikacyjna, to te dwa światy – naukowo-uczelniany i świat »społeczny« - nigdy się nie porozumieją”.

Alicja Harackiewicz zwraca uwagę, że uczelnie w Polsce nadal nieśmiało wchodzą na pole popularyzacji i nie zawsze rozumieją potrzebę komunikacji nauki, choć widać już silne pod tym względem ośrodki, powstają studia podyplomowe, kursy. - Ale też widać, że uczelnie w obrębie UE podchodzą do tego bardzo poważnie. Więc pora powiedzieć wprost: popularyzacja i komunikacja nauki powinna być elementem edukacji akademickiej - obojętne, na którym etapie, licencjackim, magisterskim czy doktoranckim. Tak się dzieje w wielu uniwersytetach, Leidzie (Holandia), Edynburgu (Szkocja) czy innych, najważniejszych szkołach brytyjskich, gdzie ten komponent wpleciony jest w program studiów - podsumowała.

Rok 2026 został ogłoszony przez MNiSW Rokiem Popularyzacji Nauki.

Nauka w Polsce

zan/ agt/