Ultrasonografia to nieinwazyjna technika obrazowania w czasie rzeczywistym, stosowana w wielu dziedzinach medycyny - od ortopedii po ginekologię i kardiologię. Konwencjonalny płynny żel (bezbarwny, bezzapachowy preparat na bazie wody) stosowany w ultrasonografii działa jako akustyczne medium sprzęgające, eliminując szczelinę powietrzną między sondą a powierzchnią skóry. Pozwala to na lepszą rozdzielczość obrazu i ułatwia rozpoznanie. Odpowiednia gęstość i lepkość żelu zapobiegają jego spływaniu z badanego obszaru.

Jednak płynny żel szybko schnie, co często pogarsza jakość obrazu. Poza tym zasychający żel przywiera na przykład do włosów na klatce piersiowej i jego usuwanie bywa kłopotliwe.

Aby uniknąć tych problemów, zespół pod kierownictwem profesora Hajime Monzena z Wydziału Fizyki Medycznej Uniwersytetu Kindai w Osace (Japonia) opracował żelową podkładkę wielokrotnego użytku, wykonaną z gumy z nasion tamaryndowca o właściwościach samonawilżających.

Guma z nasion tamaryndowca to naturalny polisacharyd, pozyskiwany z nasion Tamarindus indica, wykorzystywany głównie jako zagęstnik i stabilizator w przemyśle spożywczym (np. sosy, dżemy) oraz kosmetycznym. W przypadku podkładki do USG zastosowano jeszcze oraz alkohol wielowodorotlenowy oraz środki konserwujące, zapobiegające rozwojowi drobnoustrojów.

Przydatność podkładki przetestowano na czterech zdrowych ochotnikach, a do obrazowania wykorzystano wiele rodzajów tkanek w celu oceny możliwości interpretacji. Testy wykazały większe zadowolenie pacjentów w porównaniu z konwencjonalnym żelem, zaś jakość obrazowania była porównywalna.

„Początkowo natknąłem się na żel wykonany wyłącznie z wody i tamaryndowca. Producent wyjaśnił, że ciągłe uwalnianie wilgoci jest uważane za wadę” – wspomniał prof. Monzen, mówiąc o pochodzeniu swoich badań (DOI: 10.1038/s41598-025-33208-y). - „Zdałem sobie jednak sprawę, że ta właściwość może pomóc zapobiec wysuszeniu podczas ultrasonografii, zmniejszyć powstawanie szczelin powietrznych między sondą a skórą, a tym samym utrzymać stabilną jakość obrazu”.

Zdaniem autorów żelowa podkładka może przyczynić się do bardziej dostępnej, przyjaznej dla pacjenta i zrównoważonej diagnostyki ultrasonograficznej w nadchodzących latach. Może również obniżyć koszty operacyjne związane z podgrzewaniem żelu (zimny żel nieprzyjemnie ochładza pacjenta) i czyszczeniem po badaniu. Nadaje się również do stosowania w medycynie ratunkowej, reagowaniu na katastrofy oraz praktyce medycznej w warunkach ograniczonego dostępu do zasobów (na przykład żelu, który szybko się zużywa).

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ zan/