Mikrobiom to ogół mikroorganizmów (bakterii, grzybów, wirusów) oraz ich genów, zamieszkujących organizm człowieka, głównie jelita, skórę i drogi oddechowe. Mikrobiom wpływa między innymi na odporność, trawienie, produkcję witamin (B, K) i funkcjonowanie układu nerwowego. Jego skład, u każdego nieco odmienny, kształtowany jest głównie przez dietę oraz styl życia.

Schizofrenia to wyniszczająca choroba psychiczna charakteryzująca się nie tylko halucynacjami i urojeniami, ale także deficytami poznawczymi, które mogą poważnie ograniczać zdolność danej osoby do pracy, kontaktów towarzyskich i samodzielnego życia.

Chociaż naukowcy od dawna podejrzewali, że żyjące w ludzkim organizmie mikroby mogą przyczyniać się do tego pogorszenia funkcji poznawczych, badania tradycyjnie koncentrowały się na jelitach. Jednak coraz więcej dowodów sugeruje, że społeczność bakterii żyjących w jamie ustnej może również odgrywać istotną rolę.

Naukowcy z Institute of Science Tokyo (Japonia) przeprowadzili badanie przekrojowe, w którym porównali profile mikrobiomu jamy ustnej i wyniki testów poznawczych u 68 pacjentów ze schizofrenią oraz 32 zdrowych osób kontrolnych.

Analiza próbek śliny i wyników testów wykazała, że mniejsza różnorodność mikrobiomu jamy ustnej wiąże się z gorszą sprawnością poznawczą, a specyficzne przewidywane szlaki metaboliczne mikroorganizmów mogą być potencjalnie powiązane z tą zależnością.

„Interakcje gospodarza z mikrobiomem nie ograniczają się do jelit. Podobnie jak mikrobiota (społeczność mikroorganizmów) jelitowa, mikrobiota jamy ustnej również uczestniczy w takich interakcjach. Jej znaczenie w schorzeniach układowych i neurologicznych jest coraz bardziej doceniane” – wskazał kierujący badaniami prof. Takehiro Tamura.

Autorzy przypuszczają, że zaburzenia w ekosystemie bakteryjnym jamy ustnej mogą być powiązane z pogorszeniem funkcji poznawczych - albo poprzez nasilony stan zapalny, albo poprzez zmiany w podstawowych funkcjach mikroorganizmów.

Zdolności poznawcze oceniano za pomocą czwartej edycji Skali Inteligencji Dorosłych Wechslera oraz Japońskiego Testu Czytania dla Dorosłych (Japanese Adult Reading Test), a ogólną sprawność poznawczą podsumowano za pomocą ilorazu inteligencji (FSIQ), gdzie wyższe wyniki oznaczają lepsze funkcje poznawcze.

Aby ocenić stan zapalny, który może wpływać na funkcjonowanie mózgu, w badaniu zmierzono aktywność szlaku kynureninowego - szlaku metabolicznego powiązanego z aktywacją układu odpornościowego i często wykorzystywanego jako pośredni wskaźnik stanu zapalnego układu nerwowego.

Wyniki wykazały wyraźny związek między różnorodnością mikrobioty jamy ustnej a sprawnością poznawczą. Pacjenci ze schizofrenią mieli mniej zróżnicowane społeczności bakteryjne jamy ustnej i osiągali gorsze wyniki w testach poznawczych. W grupie chorych na schizofrenię mniejsza różnorodność mikrobiomu wiązała się z niższym wskaźnikiem FSIQ. Mikrobiota jamy ustnej pacjentów wykazywała również brak równowagi w kluczowych grupach bakteryjnych, z wyższym stosunkiem Streptococcus do Prevotella, a także zmianami w innych ważnych rodzajach. Nie wykazano natomiast, by kwas kynureninowy odgrywał rolę mediatora w tym związku.

Japońskie odkrycia sugerują, że mikrobiom jamy ustnej jest łatwo dostępnym oknem do wglądu w stany mikrobiologiczne związane z funkcjami poznawczymi. „To badanie oferuje nowe spojrzenie na oś jama ustna – mózg i kładzie podwaliny pod przyszłe badania mechanistyczne i badania interwencyjne; te ostatnie obejmują badania dotyczące środków higieny jamy ustnej, prebiotyków i probiotyków” – dodał Tamura.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ bar/