Jak przekazał Uniwersytet im. Adama Mickiewicza (UAM) w Poznaniu, psychologowie od lat korzystają z tych samych zestawów obrazów – jak warczący pies, rozbite auto, czy uśmiechnięte dziecko - by badać emocje. Problemem jednak było, że materiały te powstały dekady temu i coraz częściej wyglądają archaicznie — zarówno technologicznie, jak i kulturowo. Ponadto, obrazy tworzone z myślą o jednym kręgu kulturowym mogą wywoływać zupełnie inne reakcje u odbiorców z innych części świata.

Zespół Macieja Behnkego z UAM odpowiedział na ten problem, tworząc Library of AI-Generated Affective Images (LAI-GAI) — pierwszą bibliotekę nowoczesnych, generowanych przez sztuczną inteligencję obrazów afektywnych, których forma i kontekst mogą być dostosowywane kulturowo.

Jak podkreślono w komunikacie, założeniem projektu, opisanego na łamach „Advances in Methods and Practices in Psychological Science”, było to, czy tę samą technologię, która tworzy surrealistyczne grafiki i deepfejki, można okiełznać na potrzeby rzetelnej nauki. Aby to sprawdzić, badacze opracowali procedurę typu human-in-the-loop, czyli taką, w której człowiek pozostaje niezbędnym ogniwem całego procesu.

„Nie polegało to na prostym wpisaniu do AI polecenia w stylu: narysuj obraz, który mnie zasmuci. Zamiast tego badacze sięgnęli po stare, wcześniej zwalidowane obrazy z istniejących baz i wykorzystali duże modele językowe, takie jak ChatGPT, do tworzenia szczegółowych opisów przedstawionych scen. Następnie opisy te trafiały do generatorów obrazów, takich jak Midjourney, które tworzyły nowoczesne, wysokorozdzielcze odpowiedniki dawnych bodźców” – podkreślono.

W rezultacie powstało ponad 840 obrazów w 12 kategoriach emocji, które – jak pokazały testy – wywołują reakcje emocjonalne równie silne jak klasyczne fotografie.

„Kluczową innowacją LAI GAI jest kulturowa adaptowalność. Obrazy przygotowano w sześciu kontekstach kulturowych — m.in. afrykańskim, arabskim, azjatyckim czy latynoamerykańskim — a eksperci z tych regionów ręcznie korygowali błędy i stereotypy generowane przez modele AI. Aż jedna trzecia grafik wymagała poprawek, co potwierdziło, jak ważny jest ludzki nadzór” – wskazano w komunikacie.

Podkreślono również, że badania pokazują także, że obrazy dopasowane kulturowo skuteczniej wywołują zamierzone emocje, a modyfikacja wieku czy płci postaci nie zmniejsza ich efektywności.

„To otwiera drogę do nowych metod eksperymentalnych, w których materiały są dynamicznie tworzone pod konkretne hipotezy, grupy uczestników czy potrzeby badawcze” – wskazano.

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu przekazał, że projekt LAI GAI pokazuje, że AI nie zastępuje naukowców, a staje się ich narzędziem. „Dzięki połączeniu sztucznej inteligencji i ludzkiego osądu psychologia może odświeżyć swoje podstawowe »atomy« badawcze: obrazy, które reprezentują ludzkie doświadczenia w eksperymentach” – podkreślono.

Szersze informacje o projekcie można znaleźć na stronie internetowej. (PAP)

ajw/ agt/