Jak poinformował w środę resort nauki, przedstawiony projekt jest efektem rocznych prac interdyscyplinarnego zespołu, w którego skład weszli przedsiębiorcy technologiczni, założyciele i menedżerowie firm deep tech, naukowcy z doświadczeniem zarządczym, byli i obecni liderzy instytucji nauki, eksperci transferu technologii oraz specjaliści ds. przedsiębiorczości akademickiej i finansowania innowacji.

Dokument to gotowy pakiet rekomendacji, których celem jest lepsze wykorzystanie potencjału polskiej nauki w rozwoju gospodarki, technologii, usług publicznych i społeczeństwa opartego na wiedzy. „Kluczowe rozwiązania zespołu stały się fundamentem nowego modelu ewaluacji jakości działalności naukowej, który trafi pod obrady rządu już w czerwcu” - podkreśliła wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego Maria Mrówczyńska, cytowana w komunikacie MNiSW.

Główna teza raportu głosi, że wyzwaniem jest nie tylko poziom finansowania nauki, lecz organizacja systemu wokół wiedzy. Wyniki badań zbyt często bowiem nie przechodzą przez kolejne etapy tworzenia wartości: od badań, przez etap proof of concept (TRL3), ochronę własności intelektualnej, budowę zespołu, kapitał zalążkowy, po wdrożenie, licencję albo spółkę technologiczną. Raport wskazuje, że potrzebna jest zmiana adaptacyjna - obejmująca reguły, bodźce, standardy, finansowanie, dane i kulturę współpracy między nauką, gospodarką i państwem.

„Zwiększenie budżetu z jednej strony na badania naukowe, a z drugiej na komercjalizację, jest ważne, ale samo w sobie nie rozwiąże problemów, które obecnie blokują transfer wyników badań naukowych. Równie istotna co wysokość budżetu jest strategia jego podziału. Kluczowe jest powiązanie systemu ewaluacji działalności naukowej ze skutecznością wdrażania wyników badań, aby sektor nauki, społeczeństwo i gospodarka miały jeden wspólny cel” – podkreślił prof. Mariusz Zdrojek, prodziekan ds. nauki i rozwoju Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej, cytowany w komunikacie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Efekty prac zespołu obejmują trzy inicjatywy ponadresortowe, które mają poprawić transfer wyników badań naukowych oraz pakiet rekomendacji operacyjnych dotyczących zmian w sektorze nauki i szkolnictwa wyższego.

Wśród kierunków strategicznych autorzy dokumentu wymienili: uporządkowanie finansowania badań i technologii w jeden cykl od idei do wdrożenia; budowę globalnie konkurencyjnego ośrodka badawczego; a także wsparcie dla startupów naukowych: finansowanie na start oraz profesjonalne wsparcie dla akademickich spółek spin-off (czyli firm wydzielonych z jednostki naukowej, zakładanych przez jej pracowników lub studentów, w celu komercjalizacji wyników badań i patentów).

Rekomendacje operacyjne dotyczą m.in.: rozwoju przedsiębiorczości akademickiej, powiązania ewaluacji z wdrożeniami, urlopu przedsiębiorczego dla naukowców, obniżenia kosztów i ryzyk transferu IP (ang. Intellectual Property, czyli własności intelektualnej), standaryzacji umów i zasad komercjalizacji, budowy systemu danych o transferze wiedzy i technologii, uporządkowania pojęć dotyczących transferu oraz wsparcia międzynarodowej ochrony najbardziej rokujących wynalazków.

Zdaniem ekspertów integralnym elementem wzmocnienia transferu wyników badań naukowych powinno być również budowanie prestiżu dla działań naukowców i instytucji rozwijających gospodarkę i społeczeństwo oparte na wiedzy.

„Zespół rekomenduje wdrożenie mechanizmu organizowanego wspólnie przez ministrów ds. nauki i gospodarki pod auspicjami Prezesa Rady Ministrów. To pakiet działań, na które składają się prestiżowe nagrody, w tym grant dla najlepszego podmiotu, oraz rozwój społeczności liderów współpracy nauki z otoczeniem społeczno-gospodarczym. Projekt zapewni również budowanie międzynarodowej pozycji Polski poprzez rozwój sieci współpracy z globalnymi liderami nauki i technologii oraz organizację międzynarodowego forum aktywnie włączającego naukowców w dyskusje o rozwoju kraju” - opisano w komunikacie.

Raport wskazuje również rolę uczelni i instytutów, agencji finansujących, samorządów, spółek Skarbu Państwa, inwestorów i przedsiębiorstw jako współtwórców systemu transferu wiedzy i technologii. „Bez zaangażowania firm i samorządów transfer nie będzie skuteczny – podkreśliła przewodnicząca zespołu Natalia Osica. - Uporządkowaliśmy wiele tematów na styku nauki i gospodarki. Nowa jakość i porządek potrzebne są jednak również na poziomie organizacji badań naukowych, jak i sektora gospodarczego”.

Dla wzmocnienia wspólnej odpowiedzialności za transfer wiedzy i technologii zespół opracował - w formie rekomendacji - Pakt dla rozwoju wiedzy i technologii.

Jak podało MNiSW, wypracowane przez zespół rekomendacje będą punktem wyjścia do dalszych prac wdrożeniowych, konsultacji i pilotaży. „Ich celem nie jest jedynie opisanie barier, lecz zaproponowanie konkretnych mechanizmów, które pozwolą przekształcić system wytwarzania wiedzy w system rozwijający przyszłe technologie, firmy, polityki publiczne i idee o znaczeniu dla rozwoju Polski” - podkreślono. (PAP)

Nauka w Polsce

agt/ bar/