Okazją do debaty była pierwsza rocznica podpisania traktatu o wzmocnionej przyjaźni i współpracy między Polską a Francją. Dokument ten zawiera osobny artykuł dotyczący szkolnictwa wyższego i badań naukowych. W spotkaniu wzięli udział: Dorota Dakowska (uczelnia Sciences Po w Aix), dyrektorka Stacji Naukowej PAN Aldona Jankowska, Aurelien Krejbich (paryska uczelnia Sciences Po), Nicolas Maslowski (Ośrodek Frankofonii i Nauk Humanistycznych i Społecznych w Wilnie), Małgorzata Molęda-Zdziech (Szkoła Główna Handlowa), Mariola Odzimkowska (Instytut Biblioteka Polska w Paryżu) i Kinga Torbicka (Uniwersytet Warszawski).

O takich sferach współpracy, jak: dyplomacja odporności (dotyczy zdolności państwa do przewidywania i przetrwania kryzysów - PAP), dyplomacja technologiczna i bezpieczeństwo nauki mówiła Torbicka. Naukowczyni podawała przykłady współpracy polskich i francuskich podmiotów w tych dziedzinach. Przekonywała, że atutem współpracy polsko-francuskiej jest komplementarność, w której Francja zapewnia płaszczyznę instytucjonalną, technologiczną i strategiczną, natomiast Polska – doświadczenie państwa przygranicznego i wyczulenie na kwestie bezpieczeństwa i dezinformacji.

Odzimkowska podkreśliła, że Instytut Biblioteka Polska w Paryżu – instytucja wymieniona w traktacie z Nancy i istniejąca od blisko 200 lat (została utworzona przez przedstawicieli Wielkiej Emigracji) - jest ośrodkiem polsko-francuskiego dialogu. W organizowanych przez nią konferencjach uczestniczą badacze z obu krajów, a celem jest przedstawienie punktów widzenia obu stron. Do bogatych archiwów Biblioteki Polskiej mają dostęp badacze z Polski, Francji i innych krajów. Jak zauważyła Odzimkowska, przeszkodą dla współpracy naukowej bywa to, że coraz mniej polskich naukowców zna język francuski.

Przykładem ścisłej międzynarodowej współpracy naukowej jest onkologia dziecięca. Jak mówiła Jankowska, stworzenie Europejskiego Towarzystwa Onkologii Dziecięcej umożliwiło leczenie dzieci w różnych krajach w podobny sposób, porównywanie rezultatów i doskonalenie metod leczenia.

Dyplomacja naukowa to przede wszystkim dialog – przekonywała z kolei Molęda-Zdziech. Zauważyła, że jest to również dialog między państwami, które używają wyników badań, by rozwiązywać problemy świata. Zaznaczyła jednak, że obecnie problemy te są bardzo złożone, mają zróżnicowany charakter i wymagają złożonych odpowiedzi, proponowanych przez różne dyscypliny naukowe. Naukowczyni oceniła, że Polska i Francja dobrze wykorzystują unijną inicjatywę Europejska Przestrzeń Badawcza, w ramach której kraje UE aktywnie współpracują ze sobą.

Pierre Buhler, ambasador Francji w Warszawie w latach 2012-16, w wystąpieniu mówił o przemianach sytuacji międzynarodowej. Analizował traktat z Nancy z tego punktu widzenia, jak i w kontekście długiej tradycji przyjaźni między Polską i Francją. Zaznaczył, że jest to jedyny tego rodzaju traktat, jaki Francja podpisała z krajem niebędącym jej sąsiadem.

Zwrócił przy tym uwagę, że przewidziana w traktacie dwustronna współpraca naukowa i badawcza będzie odbywać się w warunkach, gdy zarówno Polska, jak i Francja przeznaczają na badania i rozwój mniej od innych państw. W Polsce w 2023 roku było to około 1,4 proc. PKB, we Francji – 2,2 proc., podczas gdy średnia w UE to 2,25 proc.

Z Paryża Anna Wróbel (PAP)

awl/ akl/