Jak wyjaśniają badacze, muzykalność, czyli zdolność do odbierania, doceniania i tworzenia muzyki, jest coraz częściej uznawana za jedną z podstawowych cech ludzkiej natury.

U jej podstaw leży nasze zaangażowanie w muzykę, które można podzielić na dwa elementy rozwoju neurokognitywnego – zdolność do odbierania i rozpoznawania muzyki (komponent sensoryczny) oraz zdolność do poruszania się w jej rytm (komponent motoryczny).

Nadal jednak w dużej mierze nie wiadomo, kiedy i w jaki sposób muzykalność rozwija się u niemowląt – podkreślają badacze.

Aby to sprawdzić, odtwarzali oni utwory muzyczne grupie dzieci w wieku trzech, sześciu oraz dwunastu miesięcy, jednocześnie wykonując badani EEG i mierząc ich ruchy.

– Badanie zarówno sensorycznego, jak i motorycznego komponentu muzykalności u niemowląt pozwoliłoby nam lepiej zrozumieć, w jaki sposób uczymy się przekładać odbiór muzyki na ruch – wyjaśnia Trinh Nguyen z Włoskiego Instytutu Technologii (IIT) oraz Uniwersytetu Wiedeńskiego, główna autorka badania przedstawionego w magazynie „eLife” (https://elifesciences.org/articles/107088).

W testowym repertuarze znalazły się instrumentalne wersje dziecięcych piosenek (utwory określane jako muzyka) ich przetasowane wersje (muzyka przetasowana) oraz wersje o podwyższonej i obniżonej wysokości dźwięku.

W porównaniu do muzyki przetasowanej, muzyka w każdej grupie wiekowej wywoływała wyraźne reakcje w mózgach dzieci. To oznacza, że mózgi już trzymiesięcznych dzieci potrafią rozpoznać, że mają do czynienia z muzyką.

Według naukowców struktura muzyczna, zaburzona w przetasowanej wersji utworu, jest kluczowa dla przyciągania uwagi niemowląt do przewidywalnych zdarzeń.

Szczegółowa analiza ruchu dzieci pokazała, że jedynie dwunastomiesięczne niemowlęta wykonywały więcej ruchów podczas słuchania muzyki niż jej przetasowanej wersji, co dotyczyło wszystkich analizowanych parametrach ruchu.

Reakcje te obejmowały głównie ruchy górnej części ciała i kończyn górnych – przede wszystkim było to kołysanie do przodu i do tyłu, kołysanie na boki, próby klaskania, ruchy ciała w górę i w dół oraz naprzemienne ruchy ramion przypominające pedałowanie.

– W pierwszym roku życia niemowlęta wydają się stale poruszać dolną częścią ciała, jednocześnie stopniowo rozwijając zdolność do wykonywania bardziej złożonych ruchów górną częścią ciała i całym ciałem podczas siedzenia, co zaobserwowaliśmy u dwunastomiesięcznych dzieci – wyjaśnia Nguyen.

– Uważamy, że rosnąca złożoność tych ruchów jest związana ze stopniowym dojrzewaniem grzbietowego szlaku słuchowego w mózgu – drogi nerwowej, która, jak sugerowały wcześniejsze badania, odgrywa kluczową rolę w synchronizacji ruchów z rytmem oraz percepcji pulsu rytmicznego – wyjaśnia badaczka.

Choć starsze dzieci poruszały się przy muzyce, to nawet ich ruchy nie były zsynchronizowane z jej rytmem.

Według naukowców sugeruje to, że ludzka kontrola ruchu doskonali się stopniowo – najpierw rozwija się zdolność do kontrolowania poszczególnych mięśni, a dopiero później pojawia się umiejętność wykonywania bardziej skoordynowanych ruchów całego ciała.

– Pokazaliśmy, że podobnie jak zdolność mózgu do przetwarzania muzyki, również poruszanie się w jej rytm pojawia się już na wczesnym etapie rozwoju. Może to odzwierciedlać biologicznie uwarunkowaną lub wcześnie rozwijającą się predyspozycję, która z czasem prowadzi do zachowań przypominających taniec, choć przed ukończeniem dwunastego miesiąca życia reakcje ruchowe pozostają jeszcze słabo rozwinięte – mówi współautor badania Giacomo Novembre z Włoskiego Instytutu Technologii (IIT).

– Nasza praca dostarcza pierwszych informacji o tym, jak rozwijający się mózg stopniowo przekształca odbiór muzyki w spontaniczne ruchy. Potrzebne są jednak dalsze badania, aby lepiej scharakteryzować ruch wywoływany przez muzykę po pierwszym roku życia oraz wyjaśnić jego wciąż tajemnicze znaczenie funkcjonalne – podsumowuje.

Marek Matacz (PAP)

mat/ agt/