Kończy się czteroletnia kadencja władz Polskiej Akademii Nauk. 22 października członkowie krajowi PAN wybiorą kolejnego prezesa spośród trzech kandydatów: obecnego prezesa prof. Marka Konarzewskiego, prof. Adama Lieberta i prof. Pawła Rowińskiego. 

Adam Liebert stara się o tę funkcję pierwszy raz. Dwaj pozostali kandydaci już ze sobą konkurowali, kiedy przed czterema laty Marek Konarzewski wyprzedził Pawła Rowińskiego zaledwie o 3 głosy. 

Aby zgłosić kandydata, potrzebne są poparcie i podpisy co najmniej dwudziestu członków krajowych PAN. Wybór prezesa następuje w głosowaniu tajnym, bezwzględną większością ważnie oddanych głosów, przy obecności co najmniej jednej trzeciej liczby członków krajowych akademii (których obecnie jest 340). 

W tym roku głosowanie odbędzie się 22 października podczas 157. sesji Zgromadzenia Ogólnego PAN. 

W szranki stanie trzech kandydatów, którzy spełnili wymogi regulaminowe. Są to profesorowie: Marek Konarzewski (obecny prezes), Adam Liebert oraz Paweł Rowiński. 

Prof. Marek Konarzewski jest profesorem nauk biologicznych, związanym z Uniwersytetem w Białymstoku oraz Uniwersytetem Warszawskim. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się na zagadnieniach z pogranicza ekologii, fizjologii i genetyki zwierząt, w szczególności na mechanizmach ewolucji wydatkowania energii.

Jest doktoratem honorowym Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Prof. Konarzewski ma również doświadczenie w dyplomacji naukowej. W latach 2008-2013 był radcą-ministrem ds. wymiany naukowo-technologicznej w Ambasadzie RP w Waszyngtonie, a w latach 2017-2021 doradcą ministra spraw zagranicznych ds. nauki i technologii. 

W uzasadnieniu kandydatury, opublikowanej na stronie internetowej PAN, wskazano, że w trakcie kończącej się obecnej kadencji prof. Marka Konarzewskiego doszło m.in. do: przygotowania projektu noweli ustawy o PAN (wypracowanego w negocjacjach resortu nauki ze środowiskiem PAN), uchwalenia nowego statutu PAN oraz zmian w strukturze akademii, np. powołanie dwóch nowych instytutów naukowych. 

Drugi kandydat – Adam Liebert - jest inżynierem biomedycznym, profesorem nauk technicznych. Specjalizuje się w optyce biomedycznej i rozwoju nieinwazyjnych metod badania mózgu, w tym metod oceny perfuzji i utlenowania tkanek. Zajmuje się również modelowaniem transportu światła w tkankach, tworzeniem systemów pomiarowych i analizą sygnałów biomedycznych.

Od początku swojej kariery naukowej jest związany z Instytutem Biocybernetyki i Inżynierii Biomedycznej im. Macieja Nałęcza PAN, którym w latach 2014-2022 kierował przez dwie kadencje. Obecnie kieruje Zakładem Metod Obrazowania Mózgu i Badań Funkcjonalnych Układu Nerwowego.

Prof. Liebert ma również doświadczenie w zarządzaniu instytucjami i zespołami naukowymi m.in. przewodniczy Radzie Kuratorów Wydziału IV Nauk Technicznych PAN oraz Komitetowi Biocybernetyki i Inżynierii Biomedycznej PAN, a od 2025 r. także Radzie Uczelni Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. 

W uzasadnieniu jego kandydatury czytamy, że jego atutem jest „poważny dorobek naukowy i pozycja międzynarodowa jako badacza, a także połączenie kompetencji doświadczeń zdobytych na wszystkich najważniejszych poziomach funkcjonowania Akademii”. 

Trzeci kandydat – Paweł Rowiński - jest geofizykiem, profesorem nauk o Ziemi. Specjalizuje się w hydrodynamice środowiskowej, modelowaniu i eksperymentalnym badaniu procesów hydrologicznych oraz wpływie zmian klimatu na zasoby wodne. Przewodniczy Komitetowi Nauk o Wodzie i Gospodarki Wodnej PAN. 

Obecnie jest dyrektorem Instytutu Geofizyki PAN, a także pełni funkcję prezesa Europejskiej Federacji Akademii Nauk (ALLEA). Jest też wiceprzewodniczącym Science Advice for Policy by European Academies (SAPEA), czyli gremium doradztwa naukowego dla Komisji Europejskiej. Ponadto w latach 2015-2022 pełnił funkcję pierwszego wiceprezesa PAN.

W uzasadnieniu jego kandydatury czytamy, że do pełnienia funkcji prezesa PAN „predysponuje go szczególnie bogate doświadczenie zarządcze związane zarówno z instytutami PAN, jak i z częścią korporacyjna Akademii, a ostatnio federacja 61 europejskich akademii nauk”. 

Po głosowaniu prezes-elekt przedstawia swoich kandydatów na wiceprezesów, którzy następnie są również wybierani w głosowaniu.

Jak wynika z zapisów ustawy o Polskiej Akademii Nauk, prezes PAN kieruje działalnością akademii, sprawuje bieżący nadzór nad jednostkami naukowymi akademii i innymi jednostkami organizacyjnymi oraz koordynuje pracę wydziałów, ma prawo wydawania decyzji administracyjnych, a także może w razie potrzeby powoływać komisje i zespoły doradcze. Prezes jednak nie zarządza akademią jednoosobowo – wiele kluczowych decyzji jest podejmowanych przez Zgromadzenie Ogólne, Prezydium lub Kanclerza.

Agnieszka Kliks-Pudlik (PAP) 

akp/ agt/