Najnowsze dane Eurostatu za 2024 r. pokazują, że w Unii Europejskiej powstało 57,9 mln ton odpadów żywności, co odpowiada średnio 129 kg na mieszkańca rocznie. Aż 53 proc. tych odpadów pochodziło z gospodarstw domowych. To 31 mln ton rocznie, czyli średnio 69 kg na osobę. 

Podobny obraz pokazują najnowsze dane dotyczące Polski, które w ramach sprawozdawczości do Komisji Europejskiej bada i przekazuje IOŚ-PIB. Z tych statystyk wynika, że rocznie wytwarzamy około 4,76 mln ton odpadów żywności, z czego ponad 2,57 mln ton przypada na gospodarstwa domowe. 

„Znaczne ilości odpadów żywności powstają również na innych etapach łańcucha dostaw żywności: w produkcji podstawowej (ok. 795 tys. ton), przetwórstwie i wytwórstwie (ok. 579 tys. ton), sprzedaży detalicznej i innej dystrybucji żywności (ok. 491 tys. ton) oraz w restauracjach i usługach gastronomicznych (ok. 322 tys. ton). W każdej sekundzie w Polsce powstaje około 151 kilogramów odpadów żywności, co daje ponad 9 ton na minutę i aż 13 tysięcy ton dziennie w całym łańcuchu dostaw żywności, ale ponad połowa tej ilości, czyli około 82 kilogramy na sekundę, niemal 5 ton na minutę i ponad 7 tysięcy ton dziennie, powstaje w samych gospodarstwach domowych, czyli w domach Polaków” – podkreślił instytut. 

Zdaniem autorów opracowania ograniczanie marnowania żywności wymaga działań na każdym etapie – od produkcji, przetwarzania, przez handel i gastronomię, po gospodarstwa domowe. 

Marnowanie żywności oznacza również utratę zasobów wykorzystanych do jej wytworzenia i dystrybucji. Według obliczeń Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (ang. Food and Agriculture Organization of the United Nations, FAO) zawartych w raporcie „Food Wastage Footprint: Impacts on Natural Resources”, globalny ślad wodny żywności, która nie została skonsumowana, wynosi ok. 250 km sześc. rocznie. 

Jej produkcja wiąże się również z wykorzystaniem niemal 1,4 mld hektarów gruntów rolnych, czyli około 28 proc. światowej powierzchni pól uprawnych. Jak wynika z opracowania Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP), marnowanie żywności odpowiada za około 8-10 proc. globalnych emisji gazów cieplarnianych. Ograniczenie tego zjawiska ma zatem znaczenie nie tylko ekonomiczne, ale także środowiskowe. 

Efektywne gospodarowanie żywnością wymaga zarówno rzetelnych danych o skali problemu, jak i wiedzy o sposobach jego ograniczania. Dlatego IOŚ-PIB w ramach projektu SMART-FOOD prowadzi działania edukacyjne, które pomagają przekładać wiedzę na codzienne decyzje i praktyczne rozwiązania. Planowanie zakupów, odpowiednie przechowywanie produktów i wykorzystywanie żywności, którą już mamy, to proste sposoby, by ograniczać straty i oszczędzać pieniądze. 

„Mamy wpływ na skalę marnowania żywności zarówno lokalnie, jak i globalnie. Kluczowe znaczenie mają świadomość i uważność wszystkich uczestników rynku żywności – zarówno tych, którzy ją produkują i sprzedają, jak i tych, którzy ją kupują i konsumują. Codzienne decyzje mogą oznaczać straty lub oszczędności, ponieważ marnowanie żywności wiąże się również z marnowaniem zasobów i pieniędzy” – oceniła dr inż. Łaba. 

Praktyczne wskazówki i materiały edukacyjne w przystępnej formie, dot. żywności, można znaleźć na stronie projektu: edukacja.ios.edu.pl.

„Rzetelne dane pozwalają określić skalę marnowania żywności i lepiej rozpoznać miejsca, w których powstają odpady oraz przyczyny ich powstawania. Jednak sam pomiar nie wystarczy. W ramach działań IOŚ rozpowszechniamy wiedzę i promujemy praktyczne rozwiązania, które pomagają ograniczać marnowanie żywności na co dzień” – podkreśliła, cytowana w komunikacie, dr inż. Sylwia Łaba z IOŚ. (PAP)

abu/ zan/