We wtorek w Warszawie odbywa się kolejna edycja konferencji poświęconej rozwojowi innowacyjnych projektów finansowanych ze środków Unii Europejskiej i z programu Horyzont Europa.

Horyzont Europa to największy unijny program finansowania badań i innowacji. W jego ramach w latach 2021-2027 na rozwój nauki i konkurencyjnych rozwiązań przeznaczono ponad 93 mld euro. Program wspiera ambitne badania, rozwój karier i zespołów, a także tworzenie technologii dla gospodarki.

- Według aktualnych danych polskie podmioty uzyskały już ponad 1,1 mld euro dofinansowania z Horyzontu Europa. To około 369 mln euro więcej, czyli około 50 proc., niż w całym poprzednim programie ramowym Horyzont 2020, choć obecny program będzie trwał jeszcze do końca 2027 roku – powiedział Andrzej Szeptycki, wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego, otwierając konferencję Horizon4Poland '26.

To istotny postęp, ocenił wiceminister, choć potencjał polskiej nauki i gospodarki pozostaje większy. - Naszą ambicją powinno być, aby polskie organizacje częściej inicjowały projekty, koordynowały konsorcja i współtworzyły kierunki badań, stając się liderami europejskiej nauki – podkreślił.

Prezes Sieci Badawczej Łukasiewicz Hubert Cichocki zaznaczył, że biorąc pod uwagę to, ile Polska wkłada do budżetu programu Horyzont, a ile z tego budżetu uzyskuje, to wnioski nie są optymistyczne. - Na każde euro, które podatnik wpłaca do programów Horyzontu, my odzyskujemy jedynie 63 eurocenty. W związku z tym tutaj jest bardzo duże pole do poprawy – powiedział prezes Cichocki.

Jak przypominali eksperci, trwają prace nad 10. Programem Ramowym Horyzont Europa na lata 2028-2034, który projektowany jest w ścisłym powiązaniu z Europejskim Funduszem Konkurencyjności.

- To połączenie ma sprzyjać powstawaniu innowacji i tworzyć warunki do wprowadzania nowych rozwiązań, od badań po wdrożenia i rozwój na rynku. Dla Polski oznacza to dużą szansę, ale także wyzwanie przygotowania naszych zespołów naukowych i przedsiębiorstw do skutecznego udziału w nowych instrumentach i strategicznych partnerstwach – zaznaczył wiceminister Szeptycki.

Dyrektorka Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce Katarzyna Smyk przypomniała, że zgodnie z propozycją Komisji Europejskiej w przyszłej perspektywie budżet Horyzontu Europa miałby wynosić 175 mld euro.

– Oczywiście to już spotkało się z propozycją cięć, ale negocjacje budżetowe trwają. W KE podkreślamy, że każde euro zainwestowane w badania i innowacje przekłada się na miejsca pracy, na rozwój i na konkurencyjność. Liczymy, że każde euro wydane dziś na Horyzont Europa to 11 euro w 2045 roku. Bardzo chcielibyśmy, aby te negocjacje zakończyły się tak, aby umożliwić wykorzystywanie i uruchomienie tej nowej edycji programu od 1 stycznia 2028 roku – zaznaczyła Katarzyna Smyk.

Jak podkreśliła, Polska ma wszystko, czego potrzeba, żeby stać się jednym z liderów innowacji w Europie: silne uczelnie, naukowców, dynamiczne firmy. - Jednocześnie nie wykorzystujemy w pełni tego potencjału. Wydajemy na badania mniej niż średnia unijna, mamy mniej badaczy, zgłaszamy mniej patentów. Polscy uczestnicy rzeczywiście uzyskali około miliarda euro z Programu Horyzont, ale w przeliczeniu na mieszkańca to jest wciąż poniżej średniej unijnej i znacznie poniżej krajów, do których możemy się porównywać - opisywała.

Jak podkreśliła, sukces w unijnym programie nie zaczyna się w dniu ogłoszenia konkursu, tylko miesiące wcześniej. Zdaniem szefowej Przedstawicielstwa KE w Polsce potrzebujemy lepiej przygotowanych konsorcjów, silnego wsparcia dla naukowców, większej liczby polskich instytucji w roli koordynatorów projektów. Właśnie tak się buduje wpływy, reputację i trwałe partnerstwa. - Mamy ku temu potencjał, czego dowodzi ponad tysiąc polskich ekspertów oceniających wnioski w programie Horyzont Europa. Ich wiedza powinna pomagać skutecznie wygrywać europejską konkurencję – wskazała.

- Po drugie Polska powinna koncentrować się na swoich strategicznych przewagach. Nie musimy być liderem we wszystkich dziedzinach, ale możemy być liderem w tych obszarach, w których mamy atuty i te atuty spotykają się z priorytetami Unii. Już dziś największe sukcesy Polska odnosi w projektach związanych z energią, klimatem, cyfryzacją, przemysłami i technologiami kosmicznymi. To są właśnie te sektory, które również będą w centrum przyszłych inwestycji europejskich, konkurencyjności, bezpieczeństwa i transformacji gospodarczej – podkreśliła Katarzyna Smyk. (PAP)

Nauka w Polsce

ekr/ bar/