Miesięcznik “Delta” trafił do finału konkursu Popularyzator Nauki 2024 w kategorii Media.

Czy cząstki antymaterii podlegają grawitacji? Jak matematyka (i karty) może pomóc w pozbawionym ryzyka wyznaniu miłosnym? Jak to możliwe, że sieć TOR zapewnia anonimowość? Jak układają się krawędzie w babkach robionych z suchego piasku? Jakie jest najpiękniejsze zadanie geometryczne? Tego typu gimnastykę dla umysłu zapewnia swoim czytelnikom co miesiąc redakcja miesięcznika “Delta”.

Redaktor naczelny dr Szymon Charzyński z Wydziału Fizyki UW mówi w rozmowie z PAP, że drukowany nakład “Delty” to 3 tys. egzemplarzy. “Są osoby, które chcą mieć ‘Deltę’ w wersji papierowej. Większość czytelników korzysta jednak z bezpłatnej wersji online” - opowiada. I dodaje, że od 2010 r. wszystkie artykuły z “Delty” publikowane są w sieci. Pod koniec 2023 r. redakcja uczciła zaś 50-lecie czasopisma skanując i porządkując archiwum od początku jego istnienia. Archiwum dostępne jest online i można przeszukiwać je według numerów, autorów, tytułów, rubryk i stałych działów. “Większość artykułów, które dotyczą matematyki czy fizyki przez te kilka dekad nie straciło nic ze swojej aktualności” - ocenia redaktor naczelny.

Twórcą “Delty” i jej redaktorem naczelnym do 2018 r. był prof. Marek Kordos, emerytowany już popularyzator i historyk matematyki. Początkowo “Delta” była wydawana przez Ossolineum, następnie przez Ruch, by wreszcie w 1990 roku trafić pod skrzydła Uniwersytetu Warszawskiego. Dziś to uniwersytet pokrywa koszty działania redakcji.

“Delta ewoluuje, ale jest wierna tradycji. Przez 50 lat istnienia zbudowaliśmy środowisko ludzi, którzy miesięcznik tworzą i czytają. Wśród naszych autorów są pracownicy akademiccy, studenci, doktoranci, nauczyciele” - opisuje dr Charzyński.

“Zapraszamy pracowników naukowych, żeby pisali o problemach, którymi zajmują się zawodowo. Dużo jest teraz popularyzatorów nauki, którzy zabierają głos w dyskusjach na każdy temat. A my dbamy o to, by nasi autorzy pisali o czymś, na czym się znają” - opowiada redaktor naczelny.

Podkreśla, że redakcja stara się, by artykuły były rzetelne i dobrze przygotowane - "a Delta szczyci się tym, że jest w niej stosunkowo mało błędów, co zawdzięczamy wieloetapowemu systemowi korekt". "Pomaga nam to, że miesięcznik ukazuje się drukiem. Mamy świadomość, że papieru nie da się zmienić. I motywuje nas, aby treści przygotowywać regularnie” - zaznacza dr Charzyński.

“Mamy pewną grupę sprawdzonych autorów, ale z pozyskiwaniem nowych bywa różnie. Dość łatwo jest namówić naukowca, żeby napisał nam artykuł, ale potem trudno wyegzekwować, by zrealizował swoja obietnicę” - ubolewa badacz. I zachęca naukowców i osoby zajmujące się naukami ścisłymi do współpracy z czasopismem.

Redakcja od 46 lat organizuje też Konkurs Uczniowskich Prac z Matematyki (obecnie 46. edycja). A dla czytelników organizowane są konkursy: rubryki zadaniowe i liga zadaniowa.

“Naszym celem jest trafianie do licealistów, którzy przyjdą studiować na nasze wydziały. To promocja dziedzin, ale i zachęcanie do studiów. Mamy jednak odbiorców w bardzo różnym wieku, którzy są w różnych miejscach życia. Są tam i studenci, i naukowcy; i osoby pracujące w korporacjach, i starsi czytelnicy” - wymienia.

Pytany o myśl, którą chciałby krzewić w czytelnikach, mówi: “Ważne jest, by poszukiwać prawdy, zrozumienia, nie poprzestawać w poszukiwaniu zbyt szybko. Warto drążyć i szukać drugiego dna”.

“Delta” to nie tylko czasopismo i serwis internetowy, ale również kilkadziesiąt książek - np. z serii „Biblioteczka Delty” (8 książek), „Przeczytaj, może zrozumiesz” (ponad 20 książeczek), „Delta przedstawia” (6 książek) oraz zbiory artykułów i zadań: „Leksykon matematyczny”, „O twierdzeniach i hipotezach. Matematyka według Delty”, „O kwantach i smokach. Fizyka według Delty”, „Zadania na cztery pory roku. Matematyka według Delty”. Z Delty w 1981 roku wyodrębniło się czasopismo Mała Delta (Potem: “Szkiełko i oko”) wydawane przez niezależną redakcję do roku 1991.(PAP)

Nauka w Polsce, Ludwika Tomala

lt/ bar/