Około dwie trzecie wszystkich złamań dotyczących stawu skokowego obejmuje złamanie kostki bocznej, czyli dalszej części kości strzałkowej. Tak zwane złamanie Webera B może powodować niestabilność stawu. Aby temu zapobiec, głównym sposobem leczenia złamań stawu skokowego Webera B uznanych za niestabilne jest operacja chirurgiczna. Jednak najnowsze badania i wytyczne coraz częściej wspierają niechirurgiczne opcje leczenia u wybranych pacjentów.

Naukowcy z University of Oulu (Finlandia) postanowili ocenić, czy unieruchomienie w gipsie jest porównywalne („nie gorsze”) z leczeniem operacyjnym u dorosłych ze złamaniami stawu skokowego Webera B uznanymi za niestabilne (https://doi.org/10.1136/bmj-2025-085295).

Badanie objęło 126 uczestników w wieku 16 lat i starszych z niestabilnym złamaniem stawu skokowego typu Webera B, potwierdzonym testem wysiłkowym rotacji zewnętrznej w specjalistycznym uniwersyteckim centrum urazowym w Finlandii w okresie od stycznia 2013 r. do lipca 2021 r.

62 uczestników zostało losowo przydzielonych do konwencjonalnego unieruchomienia gipsowego na sześć tygodni, a 64 do operacji, a następnie unieruchomienia gipsowego na sześć tygodni.

Obie grupy przeszły badania kontrolne po dwóch, sześciu i dwunastu tygodniach, a po sześciu i dwunastu tygodniach spotkały się z fizjoterapeutą w celu pokierowania rehabilitacją.

Po dwóch latach uczestnicy zostali ocenieni za pomocą skali Olerud-Molander Ankle Score (OMAS), czyli skali od 0 do 100 punktów, gdzie wyższe wyniki oznaczają lepsze gojenie. Inne badania kontrolne obejmowały funkcję stawu skokowego, ból, jakość życia związaną ze zdrowiem, zakres ruchu stawu skokowego oraz zdjęcia rentgenowskie. Odnotowano również działania niepożądane związane z leczeniem. W sumie 121 ze 126 uczestników ukończyło dwuletni okres obserwacji. Średni wynik OMAS wyniósł 89 w grupie unieruchomienia gipsowego i 87 w grupie operowanej.

Nie zaobserwowano statystycznie istotnych różnic między grupami w żadnym z pozostałych wyników, a ogólnie rzecz biorąc, w przypadku unieruchomienia gipsowego wystąpiło mniej szkód związanych z leczeniem w porównaniu z zabiegiem operacyjnym.

Autorzy przyznają, że ich badanie przeprowadzono w jednym szpitalu uniwersyteckim, co może ograniczać możliwość uogólnienia, i zwracają uwagę na brak konsensusu co do testu wysiłkowego rotacji zewnętrznej w celu określenia niestabilności złamania, ale twierdzą, że była to solidna analiza, która osiągnęła wysoki wskaźnik obserwacji po dwóch latach (tak długi czas obserwacji jest powszechnie uważany za wystarczający do uchwycenia wyników długoterminowych).

„Nasze wyniki, a także wyniki poprzednich badań pokazują, że standardowy gips poniżej kolana zapewnia odpowiednią stabilizację izolowanego złamania jednokostkowego kości strzałkowej z dopasowanym gniazdem stawu skokowego” – napisali autorzy.

Jak uznali, to dodatkowo potwierdza koncepcję, że leczenie złamań stawu skokowego powinno koncentrować się na uzyskaniu i utrzymaniu prawidłowego stawu skokowego do momentu zrostu złamania, przy użyciu możliwie najbardziej zachowawczych metod.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ bar/