Dodali też, że rekonstrukcja ukazuje wzrost temperatury w ostatnich dziesięcioleciach, który „jest bezprecedensowy w porównaniu do ostatniego pół tysiąca lat i naturalnej zmienności klimatu”.

Wyniki zostały opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Nature Communications”, o czym poinformował na swojej stronie Uniwersytet Śląski w Katowicach. Tam, na Wydziale Nauk Przyrodniczych, pracuje bowiem pierwsza autorka publikacji i kierowniczka badań dr hab. Magdalena Opała-Owczarek, prof. UŚ. Pozostali współautorzy reprezentują: Uniwersytet w Cambridge (Wielka Brytania), Uniwersytet Wrocławski oraz Muzeum Historii Naturalnej w Kopenhadze (Dania).

Międzynarodowy zespół badaczy pod kierownictwem Magdaleny Opały-Owczarek przeprowadził analizę przyrostów rocznych oraz cech anatomicznych drewna jałowca grenlandzkiego (Juniperus communis), dzięki czemu – jak podała naukowczyni - uzyskano wysokorozdzielczy, roczny zapis zmian temperatur letnich od XVI wieku do współczesności. Dodała, że opracowana przez jej zespół chronologia sięgająca pięciu wieków jest jedną z najdłuższych dla Arktyki – i najdłuższą dla Grenlandii.

„Zastosowana metodologia pozwoliła na szczegółową ocenę zmienności klimatycznej południowej Grenlandii w długiej skali czasowej. Analizy oparto na unikatowym materiale badawczym. Obejmował on zarówno drewno historyczne odnalezione w herbariach, pochodzące z dawnych ekspedycji badawczych jak i próbki z żywych jałowców, rosnących w niezlodowaconych południowych krańcach Grenlandii, zebranych w czasie ekspedycji w 2023 roku” – podała Magdalena Opała-Owczarek, cytowana w informacji na stronie uczelni.

Jak dodała, uzyskane wyniki dostarczają istotnych danych na temat naturalnej zmienności klimatu oraz umożliwiają odniesienie obserwowanego obecnie wzrostu temperatur do zakresu zmian rejestrowanych w ciągu ostatnich 500 lat.

„Publikacja dokumentuje również wpływ zdarzeń wulkanicznych na warunki klimatyczne, widoczny w postaci charakterystycznych zmian w strukturze drewna. Po raz pierwszy odnaleziono ślady dawnych globalnych erupcji wulkanicznych zapisanych w cechach anatomicznych roślin drzewiastych Arktyki. Zidentyfikowano ślady ekstremalnych ochłodzeń, związanych z dużymi erupcjami, m.in. Laki (1783) i Tambora (1815). Tradycyjne przekazy ustne mówiące o »roku, w którym nie było lata« w historii Inuitów stanowią przejaw zbiorowej pamięci o ekstremalnych ochłodzeniach po erupcjach. Po raz pierwszy w Arktyce znaleziono zapis dendrochronologiczny tych zdarzeń. Było to możliwe dzięki odkryciu tzw. przyrostów niebieskich (blue rings), stanowiących biologiczne »blizny«, które powstają w czasie gwałtownych spadków temperatury w okresie letnim” – czytamy.

W ocenie Magdaleny Opały-Owczarek, badania łączące metodologię dendrochronologii z analizą anatomii drewna dają nowe spojrzenie na historię klimatu, w tym odpowiedzi na pytania dotyczące naturalnych cykli ochłodzenia i ocieplenia oraz ich kontekstu wobec współczesnych zmian klimatycznych. (PAP)

akp/ agt/