W trakcie prac terenowych przeprowadzonych na zlecenie Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Katowicach doliczono się 2498 zasiedlonych gniazd gawrona w 44 koloniach lęgowych. Największe skupisko ptaków znajduje się w Przyrowie w powiecie częstochowskim, gdzie jest 776 gniazd - blisko jedna trzecią populacji całego województwa.

„Najwięcej gawronów zasiedla północ województwa śląskiego, przede wszystkim powiaty częstochowski i kłobucki, gdzie znajdują się największe i najważniejsze kolonie. Liczne skupiska odnotowano również w powiatach zawierciańskim, raciborskim oraz żywieckim, przy czym największe kolonie miejskie występują w ośrodkach takich jak Racibórz, Krzepice, Szczekociny, Pyskowice i Kłobuck” - poinformowała w środę Natalia Zapała, rzeczniczka RDOŚ.

Dodała, że zdecydowana większość stanowisk znajduje się na terenach miejskich, co potwierdza, że gawron jest gatunkiem dobrze przystosowanym do życia w sąsiedztwie człowieka.

Inwentaryzacja wykazała również 53 historyczne stanowiska, w których gawrony nie gniazdowały w 2025 roku. Z części z nich ptaki zniknęły stosunkowo niedawno. „Przyczyny opuszczania dawnych miejsc lęgowych związane są przede wszystkim z działalnością człowieka, w szczególności z wycinką i intensywną pielęgnacją drzew, na których zakładane są gniazda, a także z płoszeniem ptaków” - podaje RDOŚ.

Populacja lęgowa gawrona wycofała się w ostatnich 25 latach z powiatu będzińskiego, tarnogórskiego oraz Dąbrowy Górniczej i Mysłowic. W badaniach RDOŚ ustalił, że w niektórych koloniach doszło do gwałtownego porzucenia niektórych, jeszcze do niedawna licznych, stanowisk lęgowych. Przykładowo w kolonii Krowiarki (powiat raciborski) w 2021 r. gniazdowało 220 par gawronów, zaś w 2025 r. stwierdzono tylko 42 zajęte gniazda. Podobna sytuacja dotyczyła Tarnowskich Gór, gdzie jeszcze w latach 2014-2017 gniazdowało do 100 par, a obecnie nie stwierdzono nawet pozostałości gniazd we wcześniej zasiedlanych lokalizacjach.

„Zaobserwowany trend spadkowy jest zbieżny z obserwacjami prowadzonymi w innych regionach Polski. Gawron to obecnie jeden z najszybciej zmniejszających liczebność gatunków ptaków w kraju: w ciągu 15 lat o 57 proc., co spowodowało wpisanie gawrona zarówno na Czerwoną listę ptaków Polski, jak i na Czerwoną listę gatunków zagrożonych w Europie" - informuje rzeczniczka RDOŚ.

- Zachowanie kolonii lęgowych jest kluczowym elementem ochrony gawron. Podlega ochronie ścisłej poza obszarami administracyjnymi miast oraz częściowej w ich granicach, co oznacza m.in. zakaz niszczenia siedlisk, ostoi, gniazd oraz płoszenia ptaków w okresie lęgowym. Wszelkie prace, jak przycinka lub wycinka drzew, na których znajdują się gniazda gawrona, są zatem zabronione i wymagają uzyskania stosownego zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska - mówi Przemysław Skrzypiec, z-ca Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach i Regionalny Konserwator Przyrody.

Gawron początkowo zamieszkującym lasy i tereny trawiaste, obecnie dominują kolonie w miastach: w parkach, na skwerach, cmentarzach i przy drogach. „Usytuowanie miejsc gniazdowania w bezpośrednim sąsiedztwie ludzi, a także hałas oraz zanieczyszczenia pozostawiane przez ptaki powodują, że obecność tych ptaków postrzegana jest jako uciążliwa” - przyznaje RDOŚ w Katowicach.

Choć gawron bywa postrzegany jako ptak uciążliwy, pełni istotną rolę w środowisku. Żywi się m.in. owadami i ich larwami, dzięki czemu przyczynia się do ograniczania liczebności wielu gatunków uznawanych za szkodnik. (PAP)

th/ zan/