Jak zwracają uwagę autorzy nowej publikacji, która ukazała się w piśmie „Frontiers in Mammal Science” (DOI 10.3389/fmamm.2026.1855890), dno Adriatyku już od dziesięcioleci jest niszczone przez trawlery denne. Jednocześnie większość tamtejszych populacji ryb została silnie ograniczona z powodu połowów. W efekcie zniknęło z tego obszaru wiele gatunków szczytowych drapieżników. Tak naprawdę z tej grupy pozostały tylko delfiny butlonose.

Naukowcy zaobserwowali, że delfiny często podążają za trawlerami. Takie zachowanie obserwowano u wybrzeży Marche we Włoszech. „Długotrwałe, konsekwentne i celowe przebywanie w pobliżu trawlerów sugeruje wysoki stopień zależności od tego typu rybołówstwa” – zwraca uwagę dr Giovanni Bearzi, prezes włoskiej organizacji Dolphin Biology and Conservation i główny autor artykułu. – „Choć delfiny nadal muszą zdobywać pokarm samodzielnie, gdy połowy trawlerami się nie odbywają - to w dni, kiedy trawlery pracują, żerują głównie w pobliżu sieci trałowych”.

Delfiny zjadają wyrzucane ze statków ryby, a nawet wpływają do poruszającej się sieci, by porwać zdobycz.

W latach naukowcy 2018–2024 prowadzili obserwacje w regionie Wenecji Euganejskiej, a w 2025 roku w regionie Marche. Łącznie przeprowadzili 859 kontroli trawlerów. Delfiny towarzyszyły 76 proc. trawlerów rozpornicowych w rejonie Marche i 26 proc. takich jednostek w rejonie Wenecji Euganejskiej. Nie wiadomo, skąd ta różnica.

Średnio delfiny podążały za 41 proc. trawlerów rozpornicowych i 35 proc. trawlerów pelagicznych, ale tylko za 1,5 proc. trawlerów ramowych. Te różnice mogą z kolei wynikać z tego, że sieci używane przez trawlery ramowe w tym rejonie są dla tych zwierząt trudniej dostępne, a ponadto nie są nastawione na połów odpowiedniej dla nich zdobyczy.

„Oszacowaliśmy, że populacje delfinów butlonosych z Wenecji Euganejskiej i Marche łącznie przekraczają tysiąc osobników. W zależności od regionu, od 86 do 90 proc. delfinów sfotografowano co najmniej raz, gdy podążały za trawlerami. Dowody sugerują, że większość stosunkowo dużej społeczności delfinów regularnie żeruje za trawlerami” – wyjaśnia Silvia Bonizzoni, również z Dolphin Biology and Conservation, współautorka publikacji.

Badanie przeprowadzone w latach 90. wykazały, że na Adriatyku delfiny podążały tylko za 10 proc. trawlerów.

Naukowcy przypominają, że wiele zwierząt, w przypadku których zasoby pokarmu zostają uszczuplone, zaczyna szukać pożywienia w pobliżu ludzi. Tak robię np. niedźwiedzie polarne żerujące na wysypiskach śmieci.

Niestety dla zwierząt takie praktyki często wiążą się z zagrożeniem. „Wiadomo, że delfiny butlonose bywają ranne lub zabijane przez sprzęt trałowy, a żerowanie za trawlerami może wpływać na ich dietę, organizację społeczną i komunikację” – wyjaśnia dr Randall Reeves z Marine Mammal Commission, współautor badania. – „Delfiny mogą też doznawać uszkodzeń słuchu w wyniku przewlekłej ekspozycji na hałas trawlerów. To ryzykowne zachowanie. Jednak znalezienie wystarczającej ilości zdobyczy z dala od trawlerów w przełowionym morzu może być zbyt trudne. Wygląda na to, że dla tych zwierząt podejmowanie ryzyka jest lepsze niż głód”.

Szczęśliwie – zwracają uwagę eksperci – delfiny butlonose są odporne.

Badacze zastrzegają jednak, że gdyby połowy trałowe ograniczono, a nawet zakazano ich, dając ekosystemowi szansę na odbudowę - delfiny dostosowałyby się i mogłyby funkcjonować tak dobrze, jak dawniej. Również inne gatunki, których liczebność w tym regionie już dawno została ograniczona (lub które nawet zniknęły) - mogłyby powrócić, gdyby tylko środowisko było skutecznie chronione przed destrukcyjnym rodzajem połowów.

„Opowiadamy się za działaniami ochronnymi, które pozwolą zachować bogatą różnorodność gatunków. Ponieważ trawlery wyrządzają głębokie szkody ekosystemom Adriatyku, ich dalsze wykorzystywanie jest niewskazane – nie tylko ze względu na ochronę delfinów, lecz i szerzej, dla zachowania morskiej różnorodności biologicznej” – podsumowuje dr Bearzi.

Marek Matacz (PAP)

mat/ zan/