Dzięki swojej zdolności do posługiwania się narzędziami, zapamiętywania twarzy, a nawet uczenia się komunikacji z ludźmi za pomocą języka migowego, małpy naczelne są uważane za jedne z najbardziej inteligentnych stworzeń na Ziemi. Jednak niektóre koncepcje – na przykład geometria – tradycyjnie uważano za wykraczające poza ich możliwości.

Badania dotyczące geometrycznych kompetencji małp i dzieci przeprowadzili naukowcy z Carnegie Mellon University (USA). Zaoferowali pawianom oliwkowym i makakom królewskim (rezusom) owocowe przekąski w zamian za udział w grze polegającej na dopasowywaniu dwuwymiarowych figur geometrycznych na ekranie dotykowym.

„Zaskoczyło nas nie tylko to, że małpy potrafiły wykonać to zadanie – powiedziała Jessica Cantlon, neurobiolog poznawczy z Carnegie Mellon University i główna autorka badania. - Chodzi o to, że małpy, dzieci i dorośli wydawali się myśleć o relacjach geometrycznych zasadniczo w ten sam sposób. Sugeruje to, że te intuicje są częścią podstawowej architektury umysłu naczelnych”.

Małpy musiały znaleźć odpowiednie dopasowanie, opierając się wyłącznie na podobieństwie geometrycznym.

„Może się to wydawać łatwe, ale w rzeczywistości jest dość trudne, ponieważ obiekty nie mają żadnych charakterystycznych cech, nie różnią się kolorem, rozmiarem ani kształtem” – powiedziała Cantlon. Jej zdaniem nawet dorosły człowiek mógłby się pomylić.

Naukowcy przeprowadzili ten sam eksperyment z dziesiątkami przedszkolaków (w wieku od 3 do 6 lat) ze Szkoły Dziecięcej CMU, a także z 79 dorosłymi z boliwijskiej rdzennej ludności Tsimane. Jako grupa rolniczo-zbieracka, Tsimane nie przechodzą takiej samej formalnej edukacji jak w Stanach Zjednoczonych. Przebadano również dwudziestu jeden dorosłych Amerykanów.

„To pozwoliło nam w pewnym sensie oddzielić wiek od doświadczeń kulturowych – zaznaczyła Cantlon. - Ponieważ czasami, gdy próbuje się zbadać coś u dzieci, trudno jest zrozumieć, czy ich zdolności są wynikiem rozwoju, czy też nabyte w wyniku edukacji lub doświadczenia”.

Ostatecznie naukowcy odkryli, że we wszystkich grupach (dwa gatunki małp naczelnych, dzieci i dorośli) istniała wyraźna ciągłość w sposobie, w jaki naczelne i ludzie myśleli o podstawowej geometrii.

„Intuicja geometryczna to coś, co ludzie z czasem przekształcają w matematykę i nauki ścisłe – powiedział Cantlon. - Jeśli chcemy zrozumieć, jak dzieci uczą się geometrii, musimy zrozumieć, co wnoszą do nauki, zanim rozpocznie się ona formalnie. To badanie sugeruje, że dzieci zaczynają od głębokich, ewolucyjnie starożytnych intuicji dotyczących kształtu i przestrzeni. Edukacja może opierać się na tych intuicjach, zamiast traktować geometrię jako coś, czego trzeba uczyć od podstaw”.

„Jeden z pawianów, o imieniu Kalamata, był najciężej pracującą małpą, jaką kiedykolwiek widziałem – powiedziała Jialin Li, doktorantka drugiego roku na CMU i główna autorka badania. - Podchodził do ekranu i czekał, aż włączę komputer, a potem siedział tam przez dwie do trzech godzin, wykonując wszelkiego rodzaju zadania matematyczne”.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ agt/