Badania kliniczne ZEUS przeprowadzono wśród ponad 6,3 tys. osób, którym raz w miesiącu podawano w iniekcjach lek przeciwzapalny o nazwie ziltivekimab. Wszyscy badani cierpieli na miażdżycową chorobę sercowo-naczyniową i przewlekłą chorobę nerek oraz wykazywali podwyższony stan zapalny, o czym świadczyło białko C-reaktywne o wysokiej czułości (hsCRP), występujące we krwi na poziomie co najmniej 2 mg/L.

Lek duńskiej firmy Novo Nordisk zawiera przeciwciało monoklonalne blokujące interleukinę IL-6 – cytokinę będącą kluczowym regulatorem układ odpornościowego, który pobudza białko CRP i jest jednym z najważniejszych czynników procesu zapalnego. Jak przyznał w komunikacie prasowym dyrektor ds. badań i rozwoju Novo Nordisk Martin Holst Lange, lek zadziałał pod względem biologicznym, jednak u badanych pacjentów nie przyniosło to efektu w postaci zmniejszenia ryzyko zawału serca i udaru mózgu. Nie zredukowało też ryzyka zgonu.

To zaskakujące. Według teorii, którą sformułowano przed ponad 25 laty, przewlekły stan zapalny we krwi jest niekorzystny dla blaszek miażdżycowych, odkładających się w wewnętrznych ścianach naczyń krwionośnych. Po jego wpływem mogą one stać się niestabilne, co oznacza większe ryzyko ich oderwania się i zatkania tętnicy doprowadzającej krew do mięśnia sercowego lub mózgu. Tymczasem z badania ZEUS wynika, że stan zapalny u badanych pacjentów został zmniejszony, a mimo to ryzyko zawału serca, jak i udaru mózgu się nie zmieniło.

Rozważane są dwie możliwości. Stan zapalany może zwiększać ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych, jednak w badaniach ZEUS nie został zablokowany właściwy szlak przeciwzapalny, albo jego blokada nie jest jeszcze wystarczająca. Gdyby jednak się to nie potwierdziło, może się okazać, że stan zapalny, jako osobny czynnik ryzyka, nie odgrywa większej roli, jeśli chodzi o występowania incydentów sercowo-naczyniowych.

Zbigniew Wojtasiński (PAP)

zbw/ agt/